و به جاى روى آوردن به قرآن و سنت به مباحث عقلى روى آورده و جهالت منكرانِ شرايع نبوت و رسالت را حكمت ناميدهاند ، ابراز شكايت مىكند « 1 » و اعلام مىدارد ، كه تمام وقت و همت خود را صرف فهم روايات اهل بيت عليهم السلام كرده است و بر كتابهاى روايى به صورت پراكنده حاشيه زده و بنا به درخواست برادران ايمانى به گردآورى اين شروح پرداخته و در آغاز كار شرح كتاب كافى را به انجام رسانده است . « 2 »
طبق تصريح علامه او مرآة العقول را بنا به درخواست فرزند خود محمد صادق نگاشته است . « 3 »
علامه شيوهء خود را چنين معرفى كرده است : « به صورت مختصر به بررسى رجالى راويان پرداخته ؛ الفاظ دشوار را شرح كرده و معارف روايى را تبيين نموده و گفتار برخى از شارحان كافى را نقل كرده است » . « 4 »
علامه در شرح خود در صدر صفحه ، متن روايات را ذكر مىكند ، آنگاه در ذيل صفحه با آوردن عباراتى همچون صحيح ، حسن ، موثّق و . . . درجهء اعتبار ، يا عدم اعتبار روايت را توضيح مىدهد ، آنگاه به تفصيل به مباحث لغوى و فقه الحديثى مىپردازد .
كتاب مرآة العقول حاوى عالىترين مطالب در زمينهء فهم روايات است . « 5 » اين شرح در 23 جلد منتشر شده است .
تعليقهء ميرداماد بر بخشى از اصول كافى ، و الشافى في شرح اصول الكافى از شيخ عبدالحسين مظفر ، از جمله شرحهاى مهم كافى هستند .
هامش
( 1 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 1 - 2 .
( 2 ) . همان ، ص 2 - 3 .
( 3 ) . همان ، ص 3 .
( 4 ) . همان ، ص 3 .
( 5 ) . نگارنده دو مقاله در معرفى محتوايى اين كتاب نگاشته است . ر . ك : مقاله : علامه مجلسى و تعامل با رواياتتفسيرى ، علامه مجلسى و نقد ديدگاههاى فلسفى ، فصلنامهء علوم حديث ، سال ششم ، شماره چهارم ( 22 ) و سال هفتم شماره چهارم ( 26 ) .