فاضل كنى در توضيح المقال « 1 » ( ص 21 ) ، تحقيقاتى دربارهء عده كه گاهى به جماعة نيز تعبير شده دارد ؛ نيز علامه بحرالعلوم ، ضمن يكى از فوائد رجاليهء خويش عدهء كلينى را بيان كرده است .
كلينى به وسيلهء « عدّة من اصحابنا » از سه نفر نقل حديث مىكند كه اشخاص عده و تعداد آنان به مناسبت نقل از اين سه تن تفاوت مىكنند . اين سه تن عبارتند از : احمد بن محمد بن عيسى ، احمد بن محمد بن خالد برقى ، و سهل بن زياد .
اينك افراد هر يك از اين سه عده طبق نوشته علامه در خلاصة الاقوال ( ص 132 ) به شرح ذيل آورده مىشود :
عدهاى كه از احمد بن محمد بن عيسى نقل مىكنند ، محمد بن يحيى ، على بن موسى الكميذانى ، داوود بن كوره ، احمد بن ادريس ، على بن ابراهيم بن هاشم قمى هستند .
عدهاى كه از احمد بن محمد بن خالد برقى روايت مىكنند : على بن ابراهيم قمى ، على بن محمد بن عبداللَّه اذينه و احمد بن عبداللَّه بن اميّه و على بن حسن هستند .
عدهاى كه از سهل بن زياد نقل حديث مىكنند : على بن محمد بن علان ، و محمد بن ابى عبداللَّه ، محمد بن حسن ، و محمد بن عقيل كلينى هستند .
در توضيح المقال ، توضيح مىدهد كه شيخ عدهء كلينى منحصر به سه نفر نامبرده نيست ، بلكه در مواردى به وسيله عده از غير اينان نقل حديث شده است . نيز فرموده :
نسبت به بعضى افراد عده در كتب رجال ، مدح و قدحى نرسيده است ؛ ولى چون بعضى از افراد ديگر « در هر سه عده » توثيق شدهاند ، قهراً سند كلينى به وسيلهء آنان تا شخص منقول عنه ، به اصطلاح متأخرين صحيح خواهد بود . « 2 »
اسامى عدهء كلينى را بعضى افاضل ، ضمن ارجوزهاى ( كه ذيلًا ملاحظه مىفرماييد ) آوردهاند :
عدة احمد بن عيسى بالعدد * خمسة اشخاص بهم تمّ السند
هامش
( 1 ) . اين كتاب ، ضميمهء رجال بوعلى كربلايى ( منتهى المقال ) چاپ شده است .
( 2 ) . علم الحديث ، ص 218 .