قمى ( م 300 ق ) ؛ ابو داوود ، سليمان بن سفيان ؛ ابو سعيد ، سهل بن زياد آدمى رازى ؛ ابو العباس ، عبداللَّه بن جعفر بن حسين حميرى قمى ؛ على بن ابراهيم بن هاشم قمى .
مقايسه كافى با صحاح ستّه
شهيد در ذكرى و نيز جمعى به تبع وى نوشتهاند كه كافى بيش از صحاح سته اهل سنت حديث دارد و حتى در الذريعة آمده است : احاديث صحيح بخارى حدود هفت هزار است و بقيه صحاح سته ( صحيح مسلم ، سنن ترمذى ، سنن ابو داوود ، سنن ابن ماجه ، سنن نسائى ) از نه هزار تجاوز نمىكند ؛ بنابر اين جميع احاديث شش صحيح مزبور شانزده هزار است كه كتاب كافى 199 حديث بيش از آنها دارد . ولى اين سخن درست نيست ؛ چه كافى را اگر با اسقاط مكررات به حساب آوريم ، خيلى كمتر از شانزده هزار حديث دارد و با احتساب مكررات گرچه قريب به اين تعداد مىرسد ، ولى صحيح بخارى نيز به اين حساب 9082 حديث « 1 » و صحيح مسلم شامل 7275 حديث است ؛ « 2 » بنابر اين احاديث بخارى و مسلم به تنهايى بالغ بر 16357 حديث مىشود و چهار كتاب ديگر اهل سنت نيز گر چه كوچكتر از بخارى و مسلم است ؛ ولى در سنن ابو داود 4800 ، « 3 » در سنن ترمذى حدود 5 هزار و در سنن ابن ماجه 4341 حديث آمده است و احاديث سنن نسائى از سنن ابى داوود كمتر نيست . منتهى شمارهء احاديث كتب اربعه ، مسلماً بيش از صحاح سته است ؛ زيرا مجموع احاديث كتب اربعه بالغ بر چهل هزار است ؛ « 4 » در صورتى كه صحاح سته حدود 34 هزار حديث دارد .
به هر حال اين مزيتى براى دين اسلام است كه دستورات و احكام آن كه از
هامش
( 1 ) . ابن خلدون ، گر چه در كشف الظنون به نقل از ابن صلاح احاديث صحيح بخارى را 7275 حديث نوشته ، ولى ظاهراً وى در نقل از ابن صلاح اشتباه كرده است .
( 2 ) . تقريب التهذيب ، به نقل از علم الحديث .
( 3 ) . تقريب التهذيب ، به نقل از علم الحديث .
( 4 ) . احاديث كافى 16199 ( به نقل آقاى غفارى 15176 ) ، من لا يحضره الفقيه 5044 ، تهذيب 13590 ( يا 15181 ، غفارى ) و استبصار 5511 حديث كه جمعاً 40344 حديث است ؛ گر چه احاديث استبصار نوعاً در تهذيب آمده است .