صائم لا أجر له من صيامه إلّا الجوع و العطش » « 1 » ؛ يعنى كه بسا روزهدارى كه سواى گرسنگى و تشنگى ، ديگر چيزى بر روزهء آن مترتّب نمىشود .
و مروى است كه : « در عهد پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله زنى بودى كه روزه داشتى ، امّا غيبت مردمان كردى و چند مرتبه اتّفاق مىافتاد كه به خدمت پيغمبر مىرسيد و مىگفت :
من روزه دارم و حضرت مىفرمود كه تو روزه ندارى ؛ اگر روزه مىداشتى غيبت نمىكردى . تا اينكه يك روز روزه بود و اتّفاق افتاد كه در آن روز غيبت كسى را نكرد و شبانگاه آن روز به خدمت آن حضرت رسيد . حضرت فرمود : امروز روزه بودى » « 2 » .
قسم دويم از روزه : آن است كه به علاوهء امساك از طعام و شراب ، جملهء اعضا و جوارح را از محرّمات و معاصى بازداريد و همهء آنها را مشغول به طاعت و عبادت پروردگار كنيد .
و زبان را نگهداريد از هذيان و فحش و دروغ و بهتان و سخنچينى و افساد در ميان مردم و استهزا و سخريّه و مراء و جدال ، بلكه از هر سخن بىفايده ، و آن را مشغول به قرائت قرآن و دعا و ذكر خدا كنيد .
و گوش را بازداريد از آنچه نبايد شنيد ، از غيبت و سخن بىفايده و غنا و حكايات و مزخرفات اهل دنيا ، بلكه از مطلق حرف دنيا ، و آن را مشغول شنيدن قرآن و ذكر خدا و مسائل و مواعظ و نصايح كنيد .
و چشم را بازدارى از نامحرم و بازدارى آن را به نگاه كردن به ارباب معصيت ، بلكه به هر چه تو را از ياد خدا غافل كند . و آن را صرف كنى در ملاحظهء قرآن و مطالعهء احاديث و اخبار سيّد آخر الزمان ، يا در مشاهدهء مصنوعات الهى و غرايب مخلوقات غير متناهى ، يا در گريستن از خوف خدا .
و دست را محافظت كنى از دراز كردن به چيزى كه از تو نباشد و از زدن بر
هامش
( 1 ) . أمالي الصدوق : 166 ؛ وسائل الشيعة 10 : 72 / 9 .
( 2 ) . ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغة 9 : 61 .