مبحث سيم در بيان طايفهء چهارم و پنجم است كه عبارت است از مؤلّفة قلوبهم و صرف در آزادى بندگان
و چون كه در اين رساله از چهارم - كه مؤلّفة قلوبهم هستند - گفتوگو نمىشود ، لهذا اكتفا شد در اين مبحث به بيان [ طايفهء ] پنجم .
پس بدان كه يكى از مصارف زكات ، صرف كردن در آزادى بندگان است و در اين ، سه صورت جايز است :
اول : آنكه آقايى غلام خود را « مكاتب » كرده باشد ؛ يعنى مقرّر كرده باشد كه [ غلام ] مالى به آقا به ازاى قيمت خود بدهد و آزاد شود و آن [ غلام ] عاجز شود از دادن آن . در اين صورت اگر بر آقا زكات واجب شده باشد ، مىتواند قدرى از زكات را به مال كتابت او حساب كند ، يا ديگران قدر زكات خود را به آن [ غلام ] بدهند كه به آقا بدهد و آزاد شود .
دويم : غلامى كه آقاى او به او تعدّى و ستم كند و عملهاى شاقّ دشوار به او فرمايد و او از دست آقا در تعب و شدّت باشد ، در اين صورت جايز است كه آن را از مال زكات بخرند و آزاد كنند .