و توضيح اين آن است كه : دانستى كه نصاب اول طلا پانزده مثقال صيرفى است و تا به پانزده مثقال نرسد ، زكات بر آن واجب نمىشود ، اگر چه به قدر قليلى كم باشد .
و بعد از آنكه پانزده مثقال تمام شد ، زكات بر آن واجب مىشود و بايد چهل - يك پانزده مثقال كه يك ربع و نيم مثقال باشد ، زكات آن را داد .
و هرگاه از پانزده مثقال زياد شد ، تا به هجده مثقال صيرفى نرسيده است ، به جهت زيادتى از پانزده چيزى از زكات زياد نمىشود ، بلكه همان چهل - يك پانزده مثقال را مىدهد . پس هرگاه شانزده مثقال يا هفده مثقال و نيم باشد - مثلا - باز بايد يك ربع و نيم مثقال را كه چهل - يك پانزده مثقال است « 1 » ، بدهد و زيادتر چيزى لازم نيست تا هجده مثقال صيرفى تمام شود . در آن وقت بايد چهل - يك هجده مثقال را داد كه يك ربع و نيم مثقال است و سه ربع عشر مثقال « 2 » ، پس سه ربع عشر مثقال « 3 »
زياد مىشود . و چون از هجده مثقال صيرفى گذشت ، تا سه مثقال صيرفى ديگر بر آن زياد نشود ، از براى زيادتى در زكات چيزى لازم نمىشود ، بلكه همان قدر كه از براى هجده مثقال مىدادند ، از براى آن هم مىدهند . پس هرگاه نوزده مثقال يا بيست مثقال و نيم - مثلا - باشد ، بايد همان چهل - يك هجده مثقال را داد كه يك ربع و نيم مثقال و سه ربع عشر مثقال « 4 » است ، و از براى زيادتى چيزى نبايد داد تا به بيست و يك مثقال صيرفى برسد . در آن وقت بايد چهل - يك بيست و يك مثقال را داد كه نيم مثقال و ربع عشر مثقال است ، و چون از بيست و يك مثقال زياد شود ، باز از براى زيادتى چيزى زياد نمىشود و بايد نيم مثقال و ربع عشر مثقال داد كه چهل - يك بيست و يك مثقال است ، تا به بيست و چهار مثقال برسد ، در آن وقت چهل - يك بيست و چهار مثقال را مىدهد . و همچنين است حكم تا به هر قدر كه بالا رود ؛ يعنى آنچه را كه از سه مثقال صيرفى كمتر است ، چهل - يك آن را نمىدهد و همان
هامش
( 1 ) . معادل : 375 / . مثقال .
( 2 ) . 1 - 40 + 18 ( 1 - 4 + 1 - 8 ) + ( 3 - 4 + 1 - 10 ) 45 / . مثقال .
( 3 ) . 3 - 4 + 1 - 10 مثقال 3 - 40 مثقال 75 / . مثقال .
( 4 ) . معادل : 525 / . مثقال .