طلب كند كه به حسب عادت بر او معلوم شود كه آبى نخواهد يافت ؛ خواه آن قدر ، كمتر از قدر مقدّر باشد يا بيشتر . پس اگر چيزى ببيند كه عادت ، حكم كند به وجوب آب در نزد آن ، چون دهى يا سبزه ، واجب است كه به آنجا رود به قصد طلب و اگر چه مسافت زيادتر [ از ] قدر مقدّر باشد . و اين قول خالى از قوت نيست . و بنابراين اگر يقين كند به وجود آب در نزديك يا دور و وقت وسعت داشته باشد و در طلب ضررى نباشد ، طلب آن واجب است ، و اگر چه مسافت ، از قدر مقدّر بسيار زيادتر شود . و به هر تقدير ، شكى نيست كه با وجود خوف از دزد يا جانوران يا از قافله بازماندن ، طلب ساقط است و بدون فحص و طلب ، تيمم مىكند .
و همچنين اگر داند كه در آن موضع آب نيست و با وجود طلب به آبى نخواهد رسيد ، باز طلب لازم نيست و بدون آن تيمم مىكند . و اگر كسى بدون عذر ، ترك طلب كند و در وسعت وقت نماز ، تيمم كند ، تيمم او بىصورت است . و اگر به آن تيمم نماز كند ، اعاده يا قضاى آن لازم است . و اگر تيمم نكند تا وقت نماز تنگ شود ، در اين صورت اگر چه به سبب ترك طلب ، گناه كرده است ، اما تيمم و نماز او صحيح است و احتياج به اعادهء نماز نيست ، و اگر چه معلوم شود كه در موضعى كه طلب لازم بود آب موجود بود .
و اگر كسى آب داشته باشد و متمكن از غسل يا وضو باشد ، اما عمدا تأخير كند و بدون ضرورت ، طهارت را به عمل نياورد تا وقت تنگ شود و اين قدر وقت باقى نباشد كه اگر طهارت با آب را به عمل آورد عبادت را به عنوان ادا دريابد ، اما اين قدر وقت باقى باشد كه اگر تيمم كند عبادت را دريابد ، در اين صورت بعضى « 1 » گفتهاند كه بايد طهارت به آب را به عمل آورد و عبادت را قضا كند .
و بعضى « 2 » گفتهاند كه تيمم مىكند و عبادت را ادا مىكند . و چون تقصير كرده و
هامش
( 1 ) . المعتبر 1 : 366 ؛ مدارك الأحكام 2 : 185 .
( 2 ) . منتهى المطلب 3 : 38 .