اثبات واجب الوجود و مبدأ هر فيض وجود بدان اى طالب هدايت ! كه اين مطلب از جملهء امورى است كه ظاهر و روشن است ، فى الحقيقه احتياج به دليل ندارد ، زيرا كه وجود صانع از براى عالم ظاهرتر از هر چيز است . و از اين جهت جمعى از محقّقين گفتهاند كه خفاى واجب الوجود از بعضى عقول باعتبار شدّت ظهور او است و باعتبار اينكه ضدّى از براى او نيست .
توضيح اين كلام آن است كه هر چيزى كه غير از خداست ، همين ذات آن چيز و صفات آن ، دلالت مىكند كه آن چيز موجود است و چيز ديگر دلالت بر وجود آن نمىكند . مثلا ما از حرف زدن زيد و حركت كردن او مىفهميم كه او موجود است ، امّا از موجودات ديگر و حركات آنها نمىفهميم كه زيد موجود است .
امّا واجب الوجود ، هرچه در عالم هست ، از موجودات و صفات آنها ، هر يك علىحدّه دلالت بر وجود او مىكند . و شكّى نيست كه هر چند دليل بر وجود چيزى بيشتر باشد ، وجود آن ظاهرتر و روشنتر است ؛ پس وجود واجب روشنتر و ظاهرتر از وجود هر چيزى است ؛ ليكن چون بعضى از عقول ، ضعيف و عاجزند و وجود واجب الوجود در غايت ظهور و روشنى است ؛ لهذا شدّت ظهور آن ، عقول عاجزه را واله و حيران مىكند و به اين سبب آن وجود مقدّس بر آنها مخفى مىشود ؛
انيس الموحدين ( فارسى ) — صفحة 43
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٣