باشد ، خواسته باشد از رأس المال خبر بدهد ، بايد بگويد : « رأس المال او فلان قدر است و اين قدر هم در او عمل كردهام » ، مثل اينكه كسى پارچه را خريده باشد به يك تومان و خود او دوخته باشد و مزد دوختن او - مثلا - هزار دينار باشد و خواسته باشد كه از رأس المال خبر بدهد ، بايد بگويد : « رأس المال يك تومان است و هزار دينار مزد دوختن اوست » . و اگر آن پارچه را به غيرى داده باشد و او دوخته باشد و هزار دينار اجرت به او داده باشد و خواسته باشد از رأس المال خبر بدهد صحيح است كه بگويد : اين جامه بر من به يازده هزار دينار قيمت شده است .
مسألهء چهارم : [ هرگاه كسى جنسى را به قيمت معيّنى بخرد و بعد از آن ارش بگيرد ، و بعد خواسته باشد آن را به رأس المال بفروشد ]
هرگاه كسى جنسى را به قيمتى معيّنى بخرد و بعد از آن معلوم شود كه عيبدار است و به فروشنده رجوع كند و از او ارش بگيرد و بعد از آن خواسته باشد او را به رأس المال بفروشد ، يا به مرابحه يا مواضعه ، صحيح است كه ارش را بيندازد و از تتمّه خبر بدهد . مثل اينكه هرگاه زيد پارچه را بخرد به ده تومان و بعد از آن معلوم شود كه آن پارچه عيبدار است و زيد به فروشنده رجوع كند و از او يك تومان ارش عيب را بگيرد و بعد از آن زيد خواسته باشد آن پارچه را بفروشد و خواسته باشد از رأس المال خبر بدهد ، صحيح است كه يك تومان را كه به ارش گرفته است بيندازد و بگويد كه رأس المال اين نه تومان است .
مسألهء پنجم : [ هرگاه بندهاى كه جنايتى كرده را بخواهد به رأس المال بفروشد ]
هرگاه كسى بندهاى داشته باشد و او را - مثلا - به ده تومان خريده باشد و آن جنايتى به كسى رسانيده باشد و آقاى او به عوض جنايت او يك تومان فديه بدهد و بعد از آن خواسته باشد كه او را بفروشد و خواسته باشد كه از رأس المال خبر بدهد ، جايز نيست كه يك تومانى كه فديهء جنايت داده است به ده تومانى كه بنده را به او خريده است « 1 » ضمّ كند و بگويد : « رأس المال يازده تومان است » ، بلكه بايد بگويد كه : « رأس المال ده تومان است » .
و اگر ديگرى جنايت به آن بنده رسانيده باشد و آقاى او يك تومان ارش جنايت
هامش
( 1 ) . ب : « بنده را خريده » .