و درايه بصيرتى فوق العاده داشت ، نخست به امر شاه عباس اول ( 996 - 1037 ه . ش ) در كوهپايه ساكن بوده ولى بعدها در نجف اقامت گزيد و تأليفات مفيدى دارد از جمله :
1 - ترتيب رجال شيخ طوسى 2 - ترتيب رجال كشى 3 - ترتيب رجال نجاشى 4 - ترتيب فهرست شيخ طوسى 5 - حاشيهء نقد الرجال مير مصطفى تفرشى معاصر خود 6 - مجمع الرجال كه در سال 1016 ه . ق تأليف كرده و از بهترين كتب علم رجال مىباشد . « 1 »
د - آثار و تأليفات
آثار و نوشتههايى كه از مقدّس اردبيلى - ره - به جاى مانده به زبانهاى عربى و فارسى در رشتههاى علوم اسلامى همچون كلام ، فقه ، تفسير ، مناقب اهل بيت و عقايد مىباشد كه هريك در نوع خود بسيار مهم بوده و همواره مورد توجه و عنايت علما و دانشمندان قرار گرفته است نوشتههايى كه از وى به يادگار مانده عبارتند از :
1 - استيناس المعنويه
موضوع اين كتاب علم كلام بوده ولى متأسفانه در دسترس نيست .
آيت الله شيخ آقا بزرگ تهرانى در كتاب الذريعه مىنويسد : « اين كتاب با همين عنوان در فهرست كتب خطى كتابخانهء سيد راجه محمد مهدى در فيضآباد هندوستان در بين كتب كلامى موجود است . » « 2 »
2 - بحر المناقب
آيت الله شيخ آقا بزرگ تهرانى مىنويسد : « اين كتاب را آقاى شيخ محمد بن جعفر مولى عبد الصاحب خشتى به « مقدس » نسبت داده و در فهرست كتابهايى
هامش
( 1 ) . ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 498 .
( 2 ) . الذريعه ، ج 2 ، ص 37 .