متوفى 1050 هجرى كه از شاگردان شيخ بهايى و ميرداماد بود از اين آزارها رنج بسيار برد . « 1 »
در دوره صفوى رابطه نزديكى ميان قدرت دنيوى و قدرت مذهبى بوجود آمد . در اين دوره قدرت علما افزايش يافت و در اداره امور سياسى و اجتماعى نقش مؤثرى داشتند و بخشى از تشكيلات دولتى نظير امور قضايى ، اوقاف و امور مالكيت به وسيله علماى دين اداره مىشد . در دوره فرمانروايى اسماعيل اول ابتدا شيخ عبد الباقى و سپس جمال الدين محمد استرآبادى مقام صدر « 2 » را به خود اختصاص دادند و قاضى محمد كاشى كه در سال 909 به مقام وزارت رسيد سمت صدر را نيز داشت و در دوره طهماسب اول در سال 942 مقام صدر به امير معز الدين اصفهانى سپرده شد . « 3 »
در دوره مورد گفتگو گاهى مأموريتهاى سياسى به فقها واگذار مىشد . به فرمان طهماسب اول قاضى جهان قزوينى كه از روحانيهاى بزرگ بود براى امضاى قرارداد به دربار همايون به هندوستان فرستاده شد . همچنين برخى از مأموريتهاى سياسى به خواجه افضل الدين محمد تركه كه از علماى مورد توجه طهماسب اول بود محول شد . « 4 » علماى مذهبى در عهد اسماعيل اول و طهماسب اول نفوذ فوقالعادهاى يافتند بطورى كه فرامين دربار فقط با تأييد علما قابل اجرا بود « 5 » و فقط در دوره شاه عباس اول از قدرت علماى مذهبى كاسته
هامش
( 1 ) . شيبى ، دكتر كامل مصطفى ، تشيع و تصوف ، ص 395 پاورقى به نقل از شرح حال و آراى فلسفى ملا صدرا ، ص 224 .
( 2 ) . صدر ، مقام عالى روحانى بود كه تعيين حكام شرع و مباشرين اوقاف و ريش سفيدى جميع سادات و علما و مدرسان و شيخ الاسلامها و پيشنمازها و قضات و متوليان و حفاظ و ساير خدمه مزارات و مدارس و مساجد با او بود ( رجوع كنيد به : تذكرة الملوك ، به كوشش دكتر سيد محمد دبير سياقى ، ص 2 انتشارات اميركبير ، تهران ، 1368 .
( 3 ) . مير احمدى ، مريم ، دين و دولت در عهد صفوى ، ص 67 .
( 4 ) . همان مرجع ، ص 67 .
( 5 ) . همان مرجع ، ص 67 .