نظر محقق اردبيلى دربارهء تصوف و عرفان
نقد صوفى نه همه صافى و بىغش باشد * اى بسا خرقه كه مستوجب آتش باشد
( حافظ )
احمد بن محمد اردبيلى به « محقق يا مقدّس اردبيلى » ( م 993 ه ) از مفاخر دانشمندان امامى ، با داشتن تمايلات عالى عرفانى ، سخنانى در ردّ و ذمّ صوفيه دارد كه جاى تأمل است ، زيرا برخى اين سخنان را كه در « حديقة الشيعه » و « طرائق الحقائق « 1 » » آمده است به محقق اردبيلى منتسب دانسته « 2 » و پردازندهء آن را « معز الدّين محمد پسر ظهير الدين محمد حسينى اردستانى » معروف به « ملا معزّ » با جعل احاديث برشمردهاند « 3 » ؛ و گروهى ديگر آن را يقينا از مقدس اردبيلى دانسته و در اثبات مدّعاى خود دلايلى ذكر نمودهاند « 4 » .
بارى ، از آنجا كه شمارى از كارها و انديشههاى صوفيه يا در واقع
هامش
( 1 ) . ر . ك . مقدس اردبيلى ، حديقة الشيعه ، انتشارات علميه اسلاميه ، ص 558 به بعد ، طرائق الحقائق ، ج 1 ، ص 101 - 102 .
( 2 ) . ر . ك . روضات الجنات ، ج 1 ، ص 114 - 119 و طرائق الحقائق ، ج 1 ، ص 99 .
( 3 ) . ر . ك . صفا ، ذبيح الله ، تاريخ ادبيات در ايران ، انتشارات فردوسى ، ج 5 ، بخش 1 ، ص 219 - 220 .
( 4 ) . ر . ك . حديقة الشيعه ، مقدمه ، صفحهء ط به بعد .