اهل بيت ظاهر مىشود . » « 1 »
9 - « و ايضا از مسند احمد حنبل مذكور است كه مسروق گفت با عبد اللّه بن مسعود در مسجد نشسته بوديم كه شخصى آمده پرسيد يا ابن مسعود هرگز از رسول خدا شنيده باشى كه گفته باشد كه بعد از او چند خليفه خواهند بود گفت بلى شنيدهام . فرمود : كه بعد از من مرا بعدد نقباء بنى اسرائيل خلفاء خواهند بود . » « 2 »
10 - « و ايضا ابى داود در سننش آورده و از امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده و آن حضرت از رسول خدا كه فرمود : « لو لم يبق من الدهر الا يوم لبعث اللّه رجلا من اهل بيتى يملاها عدلا كما ملئت جورا » يعنى اگر باقى نماند از دنيا مگر يك روز البته خداى تعالى برمىانگيزد مردى را از اهل بيت من كه دنيا را پر از عدل كند چنانچه پر از جور شده باشد . » « 3 »
در خاتمه براى شناخت بهتر از روش كار مرحوم مقدس اردبيلى در نشر حقايق بايد به شرايط زمانى تأليف چنين كتابى نيز توجه شود . عصر اين شخصيت شيعى از يك طرف مصادف است با زمانى كه بالأخره و عليرغم قرنها سركوب و فشار بر عليه شيعيان ، قدرت نظامى از دست مخالفان بدر آمده و سلاطين شيعه در ايران حكمفرما گشتهاند ، و از طرف ديگر ، همين سلاطين خود از خاندان شيخ صفى ، يعنى يكى از چهرههاى سرشناس تصوف ، بودهاند .
طبيعى است كه وجود چنين شرايطى مىتوانست اوضاع را براى بوجود آمدن دو وضعيت خاص در ايران كاملا فراهم سازد .
1 - روحيهء گسترش و توسعهء قلمرو قدرت ، كه هميشه از صفات بارز سلاطين بوده است ، پادشاهان صفويه را - گرچه با حمايت و پشتيبانى و زحمات شيعيان به قدرت رسيده بودند - بر آن دارد كه پس از مستقر شدن در سلطنت بجاى درافتادن با جمعيت بسيارى از ايرانيان اهل سنّت ، كه هم بخاطر از
هامش
( 1 ) . همان ، ص 144 .
( 2 ) . همان ، ص 478 .
( 3 ) . همان ، ص 712 - 713 .