شاهى در 2 جلد به صورت ترجمه آزاد نگاشت كه اخيرا چاپ شده است .
و بسيارى از كتابهايى كه در باب آيات الاحكام بعد از آن تأليف شده شرح و تعليق و ترجمه اين كتاب و يا زبدة البيان محقق اردبيلى بشمار مىآيد . به نوشته آية اللّه مرعشى ( ره ) اين كتاب به اردو نيز ترجمه شده است آنجا كه مىفرمايد :
« و عندى أنه مع و جازته من أحسن ما دوّن بين كتب الفريقين فى هذا الشان . . .
و رأيت ترجمته بالفارسية و الاردوئية » . « 1 »
3 - زبدة البيان فى تفسير آيات الاحكام :
تأليف عالم ربانى محقق اردبيلى احمد بن محمد كه از كثرت تقوى و زهد به مقدس اردبيلى معروف مىباشد . از فقها و مصلحان بزرگ شيعه و از مفاخر دانشمندان معقول و منقول عهد صفوى در قرن دهم هجرى است كه به نوشته علامه مجلسى ( ره ) به افتخار ملاقات امام زمان - عجل اللّه تعالى فرجه الشريف - نائل آمد و در زهد و ورع ، امانت و ديانت و ولايت اهلبيت ضرب المثل بود و در عين حال به سياست بىتوجه نبود و با شاه عباس اول مكاتباتى داشت ، « 2 » و عليرغم اينكه كتبا از سوى او به ايران دعوت شده بوده حاضر نشد توفيق مجاورت ائمه اطهار عليهم السّلام را در عتبات عاليات از دست بدهد ، و سرانجام در ماه صفر 993 ق در نجف اشرف در گذشت و در ايوان طلاى حضرت على عليه السّلام به خاك سپرده شد چنان كه درباره او سرودهاند :
و الاردبيلىّ من الاعاظم * منه استجاز صاحب المعالم
مقدس ذوورع و عفّة * وفاته فى الالف الّا السّبعة « 3 »
هامش
( 1 ) . فاضل جواد ، محمد كاظمى ، مسالك الافهام الى آيات الاحكام ، تهران ، مكتبة المرتضويه 1365 ، ج 1 ، ص 9 ، مقدمه آية اللّه مرعشى .
( 2 ) . به كتاب وفيات العلماء يا دانشمندان اسلامى تأليف حسين جلالى شاهرودى ص 69 مراجعه فرمايند .
( 3 ) . سجادى ، سيد جعفر ، تلخيص و ترجمه زبدة البيان فى احكام القرآن ، تهران ، مطبوعاتى عطايى ، 1362 ، ص 15 .