و حتى از روش تركيب و پيوستن آيات نيز احكام فراوانى را بطور غير مستقيم در زمينه مسائل فقهى فردى و اجتماعى استخراج نمودهاند ، و بسيارى از آيات را نيز استطرادا در كتب آيات الاحكام خويش تفسير نموده و شمار و آيات مربوط را بالا بردهاند چنان كه مرحوم استاد محمد خزائلى در كتاب فارسى « احكام قرآن » خود حدود 750 آيه را گرد آورده است .
از اينرو مىتوان دريافت رواياتى كه در كتاب شريف كافى و تفسير عياشى از معصومين عليهم السّلام نقل شده كه به احاديث تربيع و تثليث قرآن معروفند ناظر به تقسيم عددى آيات نيست بلكه در مقام بيان محتواى كلى و موضوعات اصلى قرآن باعتبار معناست و به هيچوجه مقدار كمّى حقيقى منظور نخواهد بود چنان كه از حضرت على عليه السّلام بازگو كردند كه فرمود : « نزل القرآن اثلاثا : ثلث فينا و فى عدوّنا و ثلث سنن و امثال و ثلث فرائض و احكام » . كتاب آسمانى قرآن در سه بخش عمده نازل شده 1 / 3 پيرامون ما خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و دشمنان ما ؛ و 1 / 3 درباره روشهاى اخلاقى و تربيتى و قصص و امثال ؛ و 1 / 3 براى بيان واجبات و احكام دينى .
روشهاى قرآن در بيان احكام
بر خلاف پندار محدثان و اخباريان سادهلوح كه تنها با لقلقه زبان و قرائت ساده قرآن به عنوان اوراد مقدس اكتفا كرده بودند مجتهدان با الهام از آيه شريفه
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً . وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا »
( نساء آيه 86 - 85 ) آيا در قرآن تدبر و موشكافى نمىكنند كه اگر از ناحيهء جز خدا بود هر آينه در آن اختلاف زيادى ( از جهت محتوى سبك بيان ) مىيافتند و منافقان هرگاه به امرى از ايمنى و نگرانى روبرو مىشوند بدون