مىداد كه به « فقه القرآن » و آيات الاحكام معروف است . « 1 »
از مجموع 6215 يا 6666 آيه حدود پانصد آيه به نقل مشهور به بيان احكام فقهى فرعى پرداخته كه بيشتر به بيان كليّات احكام فقهى و اصول تشريع اسلامى كه در عنوان برخى كتابها اين عدد آمده است كه به نمونهاى از آنها اشاره مىشود :
1 - تفسير الخمسمأة آية فى الاحكام . تأليف ابو الحسن مقاتل بن سليمان خراسانى بلخى متوفاى 150 ه ق .
2 - النهاية فى تفسير الخمسمأة آية فى الاحكام . بقلم علّامه فخر الدّين احمد بن عبد اللّه بن سعيد بن المتوّج البحرانى در گذشته بعد از سال 771 ه ق .
3 - منهاج الهداية فى تفسير آيات الاحكام الخمسمأة . تأليف جمال الدين احمد بن عبد اللّه بن محمد بن حسن بن المتوّج بحرانى متوفاى 836 ق . به اظهار مرحوم آية اللّه مرعشى نجفى اين دو دانشمند از يك خانواده و هم عصر و همشهرى و هر دو به « ابن متوّج » معروفند . « 2 »
بديهى است كه اين آمار بيانگر شمار دقيق آيات اختصاصى احكام در قرآن عظيم نيست و به همين دليل سيوطى در الاتقان و دائرة المعارف قرآنى خود « 3 » پس از حذف مكررات و آيات متداخل حداقل 150 آيه و فاضل مقداد در كنز العرفان و نيز محقق اردبيلى در زبدة البيان حدود 370 آيه را تفسير نمودهاند .
در حالى كه فقهاى عظام ما از آيات قصص و امثال و مواعظ و اخلاق . . .
هامش
( 1 ) . قطب الدين شيرازى ، محمود ، درّة التاج ، قم ، حكمت 1365 ، چاپ دوم ، ج 1 ، ص 90 .
( 2 ) . مرعشى نجفى ، شهاب الدين ، مقدمه مسالك الافهام ، فاضل جواد ، تهران ، مكتبه المرتضويه ، 1365 ، ج 1 ، ص 10 .
( 3 ) . « قال الغزالى و غيره آيات الاحكام خمسمأة آية و قال بعضهم مأة و خمسون و قيل لعل مرادهم المصرّح فان آيات القصص و الامثال و غيرها يستبط منها كثير من الاحكام » . الاتقان فى علوم القرآن ، ط مصر ، 1318 ق ، ج 2 ، ص 130 .