حاضر عن اليتيم ، متى يجوز امره ؟ قال : حتى يبلغ اشده . قال : و ما اشده قال : احتلامه قال قلت قد يكون الغلام ابن ثمان عشرة سنة او اقل او اكثر و لم يحتلم قال : اذا بلغ و كتب عليه الشيء جاز عليه امره ألا ان يكون سفيها او ضعيفا . « 1 »
امام صادق ( ع ) مىفرمايد : من پيش پدرم حاضر بودم كه از او درباره يتيم سؤال شد در چه زمانى كارهاى صبى روا و صحيح است ؟ امام فرمود هنگامى كه به مرحله اشد برسد . پرسيده شد اشد چيست ؟ فرمود : احتلام صبى ، سؤال شد گاهى شخص هيجده ساله و يا كمتر و يا بيشتر محتلم نمىگردد ؟ فرمود هرگاه صبى بالغ شود بر او چيز نوشته شود و كارهاى او صحيح است مگر اينكه سفيه و يا ضعيف باشد . اين روايات دلالت دارد بر اينكه از شرايط صحت معاملات و نفوذ تصرفات صبى بلوغ سنى است .
نقد
گرچه در شمارى از اين روايات از بلوغ سنى سخن به ميان آمده و لكن اين دسته از روايات روى هم رفته نيز دلالت دارد بر اينكه آنچه شرط نفوذ تصرفات صبى مىباشد رشد است و بلوغ سنى علامت تحقق آن است .
در روايت اول تصريح شده اگر صبى محتلم گردد ولى رشد نداشته باشد محجور است و حق تصرف در اموال را ندارد بنابراين روايت نص است در اينكه شرط صحت معاملات صبى رشد است نه بلوغ سنى .
و نيز در روايت دوم تصريح شده ملاك واگذارى اموال به دختر بچه زمانى است كه اموال را ضايع و فاسد نكند و اين زمانى خواهد بود كه رشد عقلى و فكرى در او حاصل گردد پس اين روايت نيز نص است در شرطيت رشد
هامش
( 1 ) . همان مدرك ، ص 143 ، ح 5 .