ولكن بعضىها به چند دليل بعيد شمردند اينكه كتاب حديقة الشيعة از تأليفات مولا احمد مقدّس أردبيلى باشد :
1 - در زمان مقدّس اردبيلى تصوّف در ميان مردم مخصوصا در پيش حكّام وولات وسلاطين شيوع داشته مخصوصا سلاطين صفويه كه همشهرى خود آن مرحوم بودند وبنابر نقلي دو تا نامه ميان شاه طهماسب وشاه إسماعيل وآن بزرگوار ردّ وبدل گشته وبا اين مراوده اين كتاب كه مشتمل بر ردّ تصوف است بعيد است نوشته شود در حالي كه نهضت فقها بر عليه تصوّف در نصف قرن يازدهم به بعد شروع شده است وقبل از آن كسى حق اعتراض به تصوّف نداشت آن هم به اين شدّتى كه در حديقه منسوبه ديده مىشود .
2 - از آن جايى كه خود اردبيلى قائل به وحدت وجود است كما اينكه در حاشيهء شرح تجريد ، تأليف آن بزرگوار شرح داده شده است پس كسى كه خود قائل به وحدت وجود باشد كه يكى از اختصاصات صوفىها است چگونه امكان دارد اين چنين اعتراضات نمايد . « 1 »
3 - نقل جزيرهء خضراء با آن سند مضحك كه يضحك به الثكلى است از مثل اردبيلى كه يكى از محقّقين مىباشد بعيد است .
امّا جواب اوّل كه واضح است وجواب دوّم اين است كه چنين مطلبي در حاشية شرح تجريد نيست وجواب سوّمى اين است كه : نقل قصهء جزيرهء خضراء احكام نيست كه احتياج به سند صحيح داشته باشد بلكه حكايتى كه بزرگان مجتهدين نيز آن را نقل كردهاند . مانند :
1 - سيّد شبّر بن محمّد ابن ثنوان الموسوي الحويزي از أحفاد سيّد محمد مشعشعى رسالهء مستقلّهاى به نام « الجزيرة الخضراء » تأليف فرموده است . « 2 »
هامش
( 1 ) - رك پاورقى ذريعة از مصحّح كتاب كه فرزند مؤلف است : 6 / 386 .
( 2 ) - الذريعة : 5 / 105 .