دلالت اين سخنان بر اهتمام امام على عليه السلام به مصالح اسلام آشكاراست ؛ با اينكه او تصريح دارد كه شايستهترين كس براى جانيشنى پيامبر بوده است .
اما هيچگاه در برابر مسائل سرنوشتساز اسلام بىطرف نبود . او هميشه با مسائل و رويدادها برخوردى فعال داشت . موضعگيرى او در برابر « جنگهاى ردّه » و « امتناع كنندگان از پرداخت زكات » و « تجاوزات و تخلفات » برخى از فرماندهان سپاه اسلام ، نمونهء روشن اين برخورد فعال و مسئولانه است . در تمام اين حوادث ، امام به آنچه تكليف شرعى خود مىدانست جامهء عمل پوشاند .
موضعگيرى امام در زمان خلافت عمر نيز در همين راستا قابل ارزيابى است . هنگامى كه خليفه در مورد حضور خود در جنگ با روميان از او نظر خواست ، امام توصيه كرد كه شخص عمر در معركه حاضر نشود . زيرا او خليفهء مسلمانان و محور وحدت آنان است . « 1 » در جريان جنگ با ايران هم امام ( ع ) همين موضع را ابراز كرد و فرمود :
« فكن قطباً ، واستدر الرحى بالعرب واصلهم دونك نار الحرب ، فانك ان شخصت من هذه الارض انتفضت عليك العرب من اطرافها واقطارها ، حتى يكون ما تدع وارءك من العورات اهم اليك مما بين يديك » . « 2 »
« تو همانند قطب بر جاى بمان ، و عرب را چون آسيا سنگ
هامش
( 1 ) - نهج البلاغة ، خطبه 134 .
( 2 ) - همان ، خطبه 146 .