پس از اينها ، شاگردان ساير امامان موسى الكاظم ، على ابن موسى الرضا ، محمد الجواد ، على الهادى و امام حسن عسكرى ( صلوات الله عليهم اجمعين ) در عرصهء تأليف و تصنيف درخشيدند و روايات ، فتاوا و رهنمودهاى آن امامان را در زمينههاى مختلف بهويژه در زمينهء دانشهاى اسلامى نقل كرده و از آن تصانيفى ساختند . از زمرهء اين شاگرداناند : احمد ابن خالد برقى ( مؤلف يكصد كتاب ) حسين ابن سعيد ( مؤلف سى كتاب ) فضل ابن شاذان ( مؤلف بيش از دويست كتاب ) و محمد عياشى ( مؤلف نزديك به دويست كتاب و پژوهش ) . « 1 »
اهل بيت پيامبر تنها به آموزش علوم اسلامى بسنده نمىكردند ، بلكه علوم ديگر را نيز به شاگردان خود ياد مىدادند . همچنانكه امام على ابن ابى طالب ( ع ) به ابو الاسود دوئلى ، علم نحو را آموخت و امام صادق ( ع ) به جابر ابن حيان كوفى علم شيمى را آموزش داد . « 2 »
امامان اهل بيت هرچه را كه نياز امت بود از اصول عقايد ، فقه ، اخلاق و . . به مردم آموزش مىدادند و آراى آنها فصل الخطاب كليهء اختلافات علمى و دينى بود كه در ميان دانشمندان اسلامى از
هامش
( 1 ) - همان ، ص 422 .
( 2 ) - نگاه كنيد به : رجال كشى / تأسيس الشيعه لعلوم الاسلام ، سيد حسن صدر / مؤلفو الشيعة فى صدر الاسلام ، سيد عبدالحسين شرف الدين / رجال النجاشى / طبقات مؤلفي الشيعة ، شيخ آقا بزرگ تهرانى .