هر گونه آزارى را به شما توقّع دارند ، و هنگامى كه نعمتى از خدا به شما رسد ناراحت مىشوند :
«
إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ
- اگر به شما نيكى رسد ، آنان را بد آيد ، و اگر به شما بدى رسد ، بر آن شاد شوند ، و اگر بردبارى كنيد و پرهيزگار باشيد ، كيد ايشان زيانى بر شما نخواهد داشت . و خدا به آنچه مىكنيد احاطه دارد . » صبر انديشيدن در آينده است و دوربينى و به حساب نياوردن بعضى از زيانهاى ساده است جز در مقايسه با سودهاى كلانى كه در آينده خواهد رسيد ؛ اما تقوى ، ملتزم بودن به خط اسلام است و منحرف نشدن از آن در زير فشار مشكلات يا بعضى از زيانها و حتى شكستها . و تقوى در اين جا معنى عمل نيز مىدهد ، تا صبر انتظار منفى محض نباشد ، بلكه همچون انتظارى مثبت شود كه همراه با عملى جدى براى عوض گرفتن از خسارت / 647 و بدل كردن شكست به پيروزى .
كيد به معنى نقشههايى است كه دشمن بنا بر آنها به كار برمىخيزد و به امتى كه بردبار و پرهيزگار است و آمادهء جانبازى و فداكارى و به واجبات خود عمل مىكند ، زيانى نمىرساند .
سپس قدرت بىپايان خدا در پى مؤمنان است و بر آنچه كافران مىكنند احاطه دارد ، و بر ما لازم است كه به محض شكست خوردن يا حتى چندينبار چنين شدن از لحاظ روانى تسليم آنان نشويم .
درسهايى از ميدان نبرد بدر
[ 121 ] به عنوان مثالى بر اين حقيقت كافى است كه به غزوهء بدر كه درسها و عبرتهايى كه از آن نصيب امت مسلمان شد نظر كنيم . جنگى بود نابرابر و نخستين از نوع خود در رو به رو شدن امت مسلمان با دشمنان خود ، و درسهايى از آن گرفته شد كه خلاصهء آنها در آيات بعد خواهد آمد :