تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 451

/ 480 به همين سبب لازم است به جاى يك مرد دو زن گواه شوند ، تا فراموشكارى يكى به وسيلهء ديگرى جبران شود : « أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى - تا اگر يكى از آن دو زن فراموش كند ، ديگرى به يادش آرد ، » و چون از گواهان بخواهند كه براى اداى شهادت حاضر شوند ، بايد حضور يابند ، چه ممكن است با اين حاضر نشدن حقّى ضايع شود . « وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا - و چون گواهان را بخوانند ، نبايد از آمدن خوددارى كنند . » و لازم است دين خود را ، چه كم باشد چه زياد ، و تاريخ پرداخت آن را بنويسد : « وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً إِلى أَجَلِهِ - و از نوشتن مقدار دين و تعيين مدت ، خواه كوچك باشد يا بزرگ ، دلگير نشويد ، » چه بدون نوشتن ممكن است نزاع پيش آيد ، و نزاع هر اندازه هم كوچك باشد از لحاظ تأثير و زيان بزرگ است و به اين گونه كارهاى نيك آسيب مىرساند . « ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنى أَلَّا تَرْتابُوا - اين براى شما در نزد خدا بهتر و عادلانه‌تر ، و براى آگهى استوارتر و به اين كه شك و ترديد نكنيد نزديكتر است . » پس خدا اين را دوست دارد ، بدان جهت كه از خوردن مال حرام جلوگيرى مىكند ، و كار گواهى دادن را آسان مىسازد ، چرا كه متن نوشته شده دليلى نيرومند بر حقّانيّت است و به همين سبب از شيوع شك و ترديد در اجتماع اسلامى جلوگيرى مىكند ، و نيز از بىاعتمادى كه در متزلزل ساختن معاملات بازرگانى سهمى دارد ممانعت به عمل مىآورد . « إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُدِيرُونَها بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلَّا تَكْتُبُوها - مگر آنكه بازرگانى حاضر و نقدى باشد كه دست به دست مىكنيد ، كه بر شما باكى نيست كه آن را ننويسيد . »