بعد از عمرهء تمتع چه ؟
[ 198 ] بعد از دورهء عمره شخص حج كننده از احرام بيرون مىآيد ، و خواستار فضل خدا مىشود / 353 و از لذات دنيا بهره مىگيرد ، و در فكر تجارت مىافتد ، و از علم و ادب براى خود توشهاى فراهم مىآورد ، و سپس بار ديگر براى حج محرم مىشود ، و در عرفات توقف مىكند ، و از آنجا به مشعر مىرود ، و سپس راهى منى مىشود ، و در پايان كار به طواف خانهء كعبه مىپردازد و ديگر مناسك را انجام مىدهد .
«
لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ
- بر شما باكى نيست كه ( در حج ) چشم به فضل پروردگارتان داشته باشيد ، » كه اين كار در فاصلهء ميان حج و عمره در حال تمتع صورت مىگيرد .
«
فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ
- پس چون از عرفات بازگشتيد ، » كه همهء حاجيان در آنجا توقف مىكنند و چنان مىنمايد كه افاضهء ( بازگشت ، بيرون رفتن ) از عرفات از بارزترين واجبات حج است ، بدان سبب كه مسيرى ايمانى است و ما را متوجه به طبيعت و ماهيت دين مىكند ، و حركتى توجيه شدهء براى هدفى مقدس است ؛ و در آيهء بعد تمركز دربارهء افاضه است .
«
فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ
- پس نزديك مشعر الحرام خدا را ياد كنيد ، » و آن محل توقفى است كه در داخل حدود حرم مسجد الحرام جاى دارد ، و از لحاظ جغرافيايى پيوستهء به منى است ، در صورتى كه تا عرفات چند كيلومتر فاصله دارد .
مشعر الحرام در دوران جاهليت محلى براى مسابقهء فكرى ميان قبايلى بود كه پيش از توجه به شعاير دينى براى نژاد و قوميت و عصبيت خود اهميت قايل بودند ، و هر قبيله شب حضور در مشعر را با بلند كردن صداى خود به ستايش از نياكان در خاك خفته و اشاره كردن به زشتيهاى قبايل ديگر شبزندهدارى مىكرد ، و