4 . مايعات نجس ، مانند بول و منى از حيوانى كه خون جهنده دارد .
5 . مايعاتى كه در آنها يكى از نجاسات ريخته شود .
تبصره : خوردنىها و آشاميدنىهاى حرام ، وقتى حرامند كه اضطرارى در كار نباشد و در صورت اضطرار ( مانند حال كسى كه اگر از غذاى حرام نخورد از گرسنگى تلف خواهد شد ، يا از مرض يا شدت يافتن مرض مىترسد ، يا كه از فرط ضعف در سفر از همراهان عقب مانده دچار هلاكت خواهد شد ) استفاده از خوردنى يا آشاميدنى حرام ، به اندازهاى كه « اضطرار » رفع شود ، جايز مىباشد ، مگر براى كسى كه به قصد دزدى ، يا به عنوان ياغيگرى بر حكومت اسلامى از وطن بيرون آمده دچار اضطرار شود .
تذكر مهم
رعايت بهداشت ، يكى از وظايف اوليه انسان مىباشد كه هر انسان يا كمترين توجهى با شعور خدادادى خود ، به آن پى مىبرد .
تأثير انواع خوردنىها و آشاميدنىها در بهداشت نيز بسى روشن و آشكار است .
گذشته از آن ، تأثيرات به سزايى در روحيات و اخلاق انسان و همچنين در آميزشهاى اجتماعى وى دارد . ما هرگز شك نداريم كه حالت روانى شخص مست ، با شخص هوشيار ، يكى نيست و سير اجتماعىشان نيز يكنواخت نمىباشد . يا اگر كسى مثلًا خود را به خوردن يا آشاميدن چيزهاى نفرت آور عادت دهد ، اثرى كه از اين عادت در زندگى فردى و اجتماعى وى پديد خواهد شد ، براى افراد متعارف قابل تحمل نيست .
از اينجاست كه انسان با فطرت خدادادى خود ، مىفهمد كه كم و بيش بايد در تغذيه خود محدوديتى قائل شود . هر خوردنى را نخورد و هر نوشيدنى را ننوشد .
خداى متعال كه به نص كلام خود ، هر چه در روى زمين است براى انسان آفريده و