« وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً »
؛ « 1 »
بندگان شايستهء خدا كسانى هستند كه با مردم تواضع و فروتنى مىكنند .
نكتهاى را كه بايد در اينجا متذكر شد ، اين است كه معناى تواضع و فروتنى نه آن است كه انسان خود را در انظار مردم خوار و سبك كند و به انسانيت خود لطمه زند ، بلكه مقصود اين است كه مزايا و افتخارات خود را به رخ مردم نكشد و مزاياى گزاف ديگرى ، به خود نبندد و مردم را سبك و ناچيز نشمارد و همچنين معناى احترام به مردم ، اين نيست كه مردم را به حدى احترام كند كه به تملق و چاپلوسى بكشد ، بلكه بايد هر كسى را به اندازه مزاياى دينى و اجتماعىاش ، ارزش دهد و به بزرگان به اندازهء بزرگيشان احترام نمايد و ديگران را نيز به رعايت انسانيت آنان اكرام كند .
و باز معناى احترام و بزرگداشت مردم ، نه اين است كه هر كار ناشايستهاى از هر كه ديد ، لب فرو بندد و بگذرد ! يا در مجلسى كه همه اهل آن مجلس خلاف شرافت انسانى رفتار مىكنند ، يا كارى را مخالف مقررات دينى انجام مىدهند ، با آنان آميزش كند و از ترس رسوايى همرنگ جماعت شود ! زيرا احترام مردم در حقيقت احترام به شرافت انسانى و مزيت دينى و اخلاقى آنان است ، نه احترام به هيكل و اندامشان ! و در صورتى كه شخصى شرافت انسانى و مزيت دينى خود را از بين ببرد ، دليلى براى بزرگداشت وى در ميان نيست .
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمود : « به واسطهء فرمانبردارى از ديگران ، نبايد خدا را معصيت نمود . »
ايذاى مردم و شرارت
اين دو صفت به همديگر نزديكند ، زيرا ايذا رسانيدن اذيت و رنج ، به ديگران
هامش
( 1 ) . فرقان ، آيه 63