على عليه السلام به علم و دانش ارزش خاصى قائل بود و به نشر معارف عنايت مخصوصى به خرج مىداد و مىفرمود : « هيچ دردى مانند نادانى نيست » .
در جنگ خونين جمل مشغول آراستن صفهاى لشكر خود بود كه عربى پيش آمده و معناى « توحيد » را پرسيد ! مردم از هر سو به مرد عرب تاخته و پرخاش كردند ! كه اين چنين ساعتى ! نه وقت اينگونه سؤال و بحث است ؟ آن حضرت مردم را از اعرابى دور كرد و فرمود : « ما با دشمن براى زنده كردن همين حقايق مىجنگيم » آنگاه اعرابى را پيش طلبيد و در حالى كه به آراستن صفها مىپرداخت ، با بيانى جذاب مسئله را براى وى تشريح نمود .
نظير اين قضيه را كه حكايت از انضباط دينى و نيروى خدايى شگفت آور آن حضرت مىكند ، در جنگ صفين نيز نقل كردهاند در حالىكه دو لشكر مانند دو درياى خروشان ، به هم ريخته و سيل خون از هر سو جارى بود ، به يكى از سربازان خود رسيد و آبى براى نوشيدن خواست . سرباز نامبرده كاسهاى چوبين درآورد و پر از آب كرده تقديم داشت .
آن حضرت در كاسه تركى مشاهده نموده ، فرمود : « نوشيدن آب در چنين ظرفى در اسلام مكروه است » سرباز عرض كرد : در چنين حالى كه در زير باران تير و برق هزاران شمشير ايستادهايم ، مجالى براى اين دقت نيست ! پاسخى كه شنيد خلاصهاش اين بود : « ما براى اجراى همين مقررات دينى مىجنگيم ، و مقررات بزرگ و كوچك ندارد . »
على عليه السلام نخستين كسى است كه پس از پيغمبر در حقايق علمى به طرز تفكر فلسفى ، يعنى « استدلال آزاد » سخن گفت و اصطلاحات علمى زيادى وضع كرد و براى حفظ قرآن كريم از غلط و تحريف ، قواعد دستور زبان عربى - علم نحو - را وضع و تنظيم نمود و توسعه داد .
دقايق علمى و معارف الهى و مسائل اخلاقى و اجتماعى و سياسى و حتى رياضى
تعاليم اسلام ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٦٥