منقسم به دو قسم مستقل و رابط نمودند . اگرچه در غير آن موضع به نحو مشّاء پيش رفته و براى جوهر و عرض هم يك نحوه نفسيتى درست مىكنند اما چون نهايتا فلسفه او به حكمت متعاليه و عرفان ختم مىشود ، حرف حق همان است كه بگوييم وجود مستقل منحصر به وجود واجب و وجود رابط منحصر به ما سوى اللّه است و لذا اين تقسيم بسيار خوشى است كه جناب علامه زيركانه آن را در عنوان فصل قرار دادهاند تا ان شاء اللّه در جاى خود بيشتر راجع به آن حرف بزنيم .
شناسايى بيشتر وجود رابط
آنچه مىخواهيم در اين فصل آن را دنبال كنيم و بسيار مهم نيز هست اين است كه وجود رابط را بيشتر شناسايى كرده تا در فصول بعدى بهتر بتوانيم وجود نفسى را مورد تحقيق قرار دهيم .
مىفرمايند يكى از نقائص وجود رابطى اين است كه آن فقط در قضاياى هليهء مركبه موجبه و مركبات تقييديه يافت مىشود مثل اينكه مىگوييم : زيد قائم ، يعنى زيد ايستاده است كه تنوين « قائم » در عربى و « است » در فارسى دلالت بر وجود رابط مىكند و مثل اينكه مىگوييم : قيام زيد ، كه قيام را به زيد اضافه مىكنيم .
وجود زيد و وجود قيام ، هر دو وجود نفسى است با اين فرق كه وجود زيد فى نفسه و وجود قيام فى غيره است ، اما نسبتى كه بين زيد و قيام برقرار است به طورى كه زيد را ايستاده مورد اثبات قرار مىدهد و يا اينكه حالت ايستاده را در مورد زيد مورد اشاره قرار مىدهد ، چيزى است كه بدون وجود طرفين خود اعنى زيد و قيام قابل ادراك نخواهد بود . پس وجود رابط وجودى است كه قائم به طرفين قضيه است و از طرفى نسبت در قضيه جز به وجود رابط تماميت پيدا