طرف آن اعلى المراتب ، اعنى وجود حق متعال قرار دارد ، شديد محض است كه جز فعليت نيست و از آن حيث كه در طرف ديگرش انزل مراتب اعنى هيولاى اولى قرار دارد ، ضعيف محض است كه جز قابليت ندارد . و هر مرتبه بالا نسبت به مرتبهء پايين قضا و اصل و متن و هر مرتبهء پايين نسبت به مرتبه بالا قدر و فرع و شرح است .
براى وجود سه تخصص گوناگون است
جناب علامه در فرع ششم مىفرمايند : بنابر مشككه بودن حقيقت وجود ، سه تخصص براى وجود مىباشد ؛ يكى تخصص به حقيقت عينيهء بسيطهاش ، از آن جهت كه براى حقيقت وجود ، وسعت و انبساط است ، و يكى تخصص بواسطهء خصوصيات گوناگون هر مرتبهاى از مراتب وجود كه هر مرتبه نسبت به مراتب ديگر ، تخصصى دارد ، ديگرى تخصص وجود بواسطهء ماهياتى كه از وجود برخاسته و موجب محدود شدن آن شدهاند ، كه تخصص دو وجه اول ، اولا و بالذات ملحق به وجود مىشود و به وجه سوم ، بواسطهء ماهيت عارض بر وجود مىگردد .
يكى از سؤالاتى كه در اينجا مطرح است اين است كه چطور مىفرماييد در قسم سوم ، از ناحيهء ماهيت تخصصى بر وجود حاصل مىشود و حال اينكه اين مطلب با قول به اصالت وجود منافات دارد . زيرا در بحث اصالت وجود به عرض رسانديم كه بايد از ناحيهء وجود ، تخصص به ماهيات بيايد . در جواب مىگوييم :
اين بيان علامه به ضرب من البيان و به توسّع در تعبير است .