فصل هشتم در صفات واجب بالذّات به وجه كلّى و انقسام آنها « 1 »
سابقا گذشت كه از وجود واجب ، هيچ كمال وجودى هرگز سلب نمىگردد بلكه آنچه كه از كمال در وجود ، محقّق است مثل علم و قدرت ، وجود واجب واجد آن كمال بنحو اعلى و اشرف هست و اين كمال بر واجب بالذّات به مقدار كيفيّتى كه لايق ساحت عزّ و كبريائى او هست حمل مىگردد و اين است مراد از اتّصاف ( در باب اتّصاف خدا به صفات كمال ) .
صفات ثبوتى و سلبى
صفات به انقسام اوّلى منقسم مىگردد به صفات ثبوتى كه معناى ايجابى را فايده ميدهد مثل علم و قدرت و به صفات سلبى كه معناى سلبى را فايده ميدهد و صفات سلبى ، نيست جز سلب سلب كمال پس برمىگردد به ايجاب كمال زيرا نفى نفى موجب اثبات است مثل قول ما : كسى كه جاهل نيست يعنى عالم است و يا مثل اين قول : « كسى كه عاجز نيست يعنى قادر است » .
و امّا سلب كمال در مباحث سابق روشن گرديد كه راهى براى سلب كمالى از كمالات ، از واجب بالذات نيست پس صفات سلبيّه ، همه در حقيقت برگشت به صفات ثبوتيّه مىكند .
هامش
( 1 ) - مبدأ و معاد ص 148 و ص 160 - مباحث مشرقيّه ج 2 ص 494 ( شارح )