فصل ششّم در حدوث ذاتى و قدم ذاتى « 1 »
امّا حدوث ذاتى ، بودن وجود شىء متأخّر بعدمى كه در مرتبهء شى متقرّر است و قدم ذاتى بخلاف آن مىباشد ( يعنى مسبوق نبودن وجودش بعدمى كه در مرتبهء ذاتش متقرّر است ) .
هر موجود داراى ماهيّت ، حادث ذاتى است
فلاسفه در مورد حدوث ذاتى گفتهاند كه « انّ كلّ ذى ماهيّة فانّه حادث ، ذاتا » « يعنى هر شىء داراى ماهيّت ذاتا حادث است » . و بر اين ادّعا بوجوهى احتجاج كردهاند :
وجه اوّل :
اينكه هر ممكنى به ملاحظهء ذاتش ( لذاته ) مستحقّ عدم است و وجود را از ناحيهء غير ذاتش مستحقّ مىگردد .
و بديهى است كه آنچه كه به ملاحظه ذاتش مستحقّ عدم است سابقتر و قديمتر از
هامش
( 1 ) - مباحث مشرقيّه ج 1 ص 134 - اسفار ج 3 ص 264 و ص 271 - التّحصيل ص 468 و ص 469 - قبسات ص 19 و ص 22 الهيّات شفا مقالهء چهارم فصل اوّل - تعليقهء ملّاصدرا بر الهيّات شفا ص 159 و ص 160 - شوارق فصل اوّل مسأله 26 قبسات ص 3 و ص 5 ( شارح )