مسافت ، مقولهاى است كه حركت در آن واقع مىشود مثل حركت يك شىء در كمّ خود با نمّو و رشد كردن و در كيف خود مثل حالبهحال شدن شىء .
معناى وقوع حركت در مقوله به اين معنا نيست كه در ماهيّت مقوله مثل كيف و يا كمّ يا در وجود فى نفسه آن مقوله ، تغيّر و تحوّلى پديد مىآيد بلكه مراد از تغيير در مقولهء مسافت اين است كه در وجود نعتى آن مقوله ، تغيير و تحوّل واقع مىشود .
اين مطلب با بيان سه مقدّمه اثبات مىگردد كه در متن درس توضيح آن آمده است .
مراد فلاسفه كه تشكيك در امور عرضى است نه در عرض ، همان معنا است كه در بالا گفته شد .
نكتهء قابل ذكر اين است كه وجود نعتى گرچه داراى ماهيّت نيست و لكن به جهت اتّحاد آن باوجود فى نفسه به آن نسبت داده مىشود همان ماهيّتى را كه براى وجود فى نفسه موجود است .
لازمهء آن اين است كه بر متحرّك در هر آنى از آنات حركتاش نوعى از انواع مقوله وارد مىشود بدون اينكه نوعى از انواع آن بر متحرّك زيادتر از آن واحدى درنگ كند و در غير اين صورت از سنخ تغيّر در ماهيّت مىشود و آن نيز محال است .
شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: الشيخ حسين الحقاني
ص١٩٧