فصل نهّم در اينكه فاعل تامّ در فاعليّت از فعلش قويتر و مقدّمتر است
امّا اينكه وجود فاعل ، قويتر و شديدتر از وجود فعلش مىباشد براى اينكه فعل ( فاعل ) ، معلول او است و نسبت به فاعل خود وجود رابطى داشته ، هويّت و تشخّصاش ، قائم به خود فاعل مىباشد ( زيرا ) فاعل ، مستقّل بوده ، مقوّم فعل و محيط به آن مىباشد و ما از شديدتر بودن وجود ، جز اين معنى را ، اراده نمىكنيم .
و اين مطلب همانطور كه در فاعل مؤثّر جريان دارد ، در مورد علّت تامّه نيز جارى مىگردد . صدر المتألّهين شيرازى ( ره ) در اسفار ج 2 ص 187 اين مسأله را بديهى شمرده و فرموده است :
« البداهة حاكمة بانّ السلسلة المؤثّرة هى اقوى لذاتها من معلولها فيما تقع به العليّة و فى غيرها لا يمكن الجزم بذلك ابتداء » . « بداهت عقلى ، حكم مىكند كه علّت مؤثّر ( يعنى علّت فاعلى ) به ملاحظهء ذاتش ( از لحاظ وجود ) قويتر از وجود معلول است در مواردى كه عليّت در آنجاها واقع هست ( و آن مواردى است كه عليّت بين دو شىء در وجود است نه در ماهيّت ) و در غير علّت مؤثّر جزم به قوىتر بودن وجود علّت بر وجود معلول ، ابتداء ممكن نيست » .
تا اينجا كلام ( فيلسوف شرق ) صدر المتألّهين ( ره ) بود كه بيان گرديد .