تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 463

مساهمون:

ص٤٦٣

خلاصهء درس بيست و هفتم :

مقولهء « اين » هيئتى است كه از انتساب بين جسم و مكان براى جسم پيدا مىشود بحث در اين مقوله در بودن اين هيئت ، حاصل از اين انتساب است نه خود وجود نسبت بين جسم و مكان . براى مكان چهار صفت و ويژگى وجود دارد و مرحوم استاد علّامه بعد از ذكر اين چهار مشخصهء مكان عبارتى از مرحوم صدر المتألّهين دربارهء اين چهار مشخّصه نقل مىكند . در حقيقت « اين » از ديدگاه فلسفه شش نظر ابراز شده ، يكى از اقوال ، انكار مقولهء « اين » است و نتيجهء انكار اين است كه مقولهء « اين » به مقولهء وضع برمىگردد حال آيا صحيح است كه مقولهء « اين » به مقولهء « وضع » برگردد يا نه ؟ اشكالى در اين مورد وجود دارد كه در متن درس ذكر شده است . سپس مرحوم استاد علّامه اشكالات مربوط به اين اقوال را به تفصيل ذكر مىنمايد و از ميان اين اقوال دو قول را بهتر از سايرين مىداند و در عين حال مشاجرات طرفداران اين دو قول را با يكديگر يادآور شده ، برخى از اشكالات وارد بر هريك از اين دو قول را نيز نقل مىكند . مقولهء « اين » به دو قسم : حقيقى و غير حقيقى تقسيم مىگردد و « اين » را به ملاحظه اينكه عرف به حسب توسعه‌اى كه در آن قايل شده مىتوان به اين سه قسم تقسيم كرد : 1 - « اين » جنسى باشد يعنى اصل بودن شىء در مكان مطرح باشد به اين ترتيب كه « اين » جنس براى همهء مكانها بشمار مىآيد . 2 - « اين » ، نوعى باشد يعنى بودن شىء در هوا كه يك نوع مكان محسوب مىشود 3 - « اين » شخصى باشد كه مقصود ، بودن اين شخص در اين وقت در مكان حقيقى خودش مىباشد . « متّى » ، هيئتى است كه از نسبت دادن يك شىء به « زمان » پيدا مىشود