كه در « اين » گذشت .
پس يك قسم از « متّى » مخصوص حركت است كه شامل غير حركت نمىشود ( يعنى گنجايش حركت ديگرى را در كنار آن حركت ندارد ) و اين قسم از « متّى » همان متّاى اوّل حقيقى به شمار مىرود .
و قسم ديگر از « متّى » وجود دارد كه شامل حركت و غير حركت است مثل واقع بودن اين حركت ، در فلان ساعت يا در فلان روز و يا در فلان ماه و يا در فلان سال و يا در فلان قرن و همچنين .
فرق « 1 » بين « اين » و « متّى » در اين باب ، اينكه در متّى ، زمان خاص واحدى وجود دارد كه حركات متعدّدى مىتوانند بر يك زمان خاص منطبق شده ، در آن مشترك باشند بر خلاف « اين » خاصّ واحد كه جز يك جسم را ، شامل نمىشود .
تقسيم ديگر : وجود تدريجى و وجود آنى در « متّى »
« متّى » به ملاحظهء حوادث زمانى ، داراى دو قسم است :
1 - برخى از حوادث ، وجود تدريجى داشته ، بر خود زمان ، منطبق مىشود . ( مثل جابجا كردن يك شىء از مكانى به مكان ديگر كه بطور تدريج و در طول زمان انجام مىگيرد )
2 - برخى ديگر از حوادث ، وجود آنى داشته به طرف زمان ، نسبت داده مىشود « 2 » مثل حوادثى كه به هدف و غايت خود و اصل شده باشد ( وصولات ) و حوادثى كه با حوادث ديگر ممّاس بوده ، برخورد داشته باشند ( ممّاسات ) و يا حوادثى كه از ديگر حوادث منفصل و جدا شده باشند ( انفصالات ) .
هامش
( 1 و 2 ) اسفار ج 4 ص 219 - طبعيّات شفا فنّ اوّل مقالهء دوّم فصل دهّم تا سيزدهم ص 68 و ص 81 - النّجاة ص 115 - التّحصيل ص 360 و ص 422 و ص 453 و ص 464 - مباحث مشرقيّه ج 1 ص 642 - ص 678 - اسفار ج 3 ص 115 و ص 181 - مطارحات ص 279 - معتبر ج 2 ص 69 و ص 80 - مطارحات ج 3 ص 35 . ( شارح )