در خاتمهء درس دو نكته يادآورى شده است :
نكته اوّل اينكه مادّه در حدّ جسم داخل نيست همانطور كه اجناس در حدود و تعاريف انواع خود داخل هستند پس در ماهيّت جسم كه جوهر قابل ابعاد سهگانه است از مادّه كه جوهر بوده ، قوهء همهء اشياء مىباشد خبرى نيست لكن جسم مثلا در تعريف جسم نامى مأخوذ است و جسم نامى نيز در تعريف حيوان و حيوان نيز در تعريف انسان مأخوذ است چنان كه اين مطلب مورد تأييد شيخ الرئيس بو على سينا و صدر المتألّهين نيز قرار گرفته براى اثبات آن دليل آوردهاند ، مراجعه به متن درس كنيد .
نكتهء دوّم اينكه بين قول به خروج مادّه از ماهيّت جسم و قول به اتّحاد مادّه با صورت جسميّه كه لازمهء اجتماع بالقوّه و بالفعل در يك مورد است منافاتى وجود ندارد بدليلى كه در متن درس ذكر گرديده است .
پس مادّه از لوازم وجود صورت جسميّه بوده ، جزو ماهيّت آن نمىباشد تا اشكال انقلاب از طريق تغيير حدّ و تعريف لازم بيايد براى توضيح بيشتر به متن درس مراجعه كنيد .
شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 362
مساهمون: الشيخ حسين الحقاني
ص٣٦٢