خلاصهء درس چهاردهّم :
چند مطلب زير در اين درس بررسى مىشود :
1 - امتناع بالذّات چيست ؟
2 - عقل قادر نيست حقيقت ممتنع بالذّات را تعقّل كند همچنانكه قادر نيست حقيقت واجب بالذّات را تصوّر نمايد .
3 - ممتنع بالذّات محال است ممتنع بالغير شود همانطور كه واجب بالذّات محال است واجب بالغير شود .
4 - براى شىء واحد محال است دو ممتنع بالذّات و دو ممتنع بالغير همانطور كه محال است براى امر واحدى دو وجوب بالذّات و دو ممتنع بالغير .
5 - همانطور كه استلزام در وجود بين دو شىء ، اقتضاى علاقهء عليّت و معلوليّت بين دو شىء متلازم را مىكند همينطور استلزام بين دو شىء در عدم و امتناع نيز خالى از اين نيست كه بين آن دو ، علاقه و رابطهاى وجود داشته باشد .
6 - تلازم اصطلاحى بين دو امر ممتنع بالذّات برقرار نيست همانطور كه بين دو واجب مفروض ، تلازم اصطلاحى برقرار نيست بلكه بين ممتنع بالذّات و ممتنع بالغير تلازم ، وجود دارد و ناگريز ممتنع بالغير ، از قبيل ممكن بالذّات خواهد بود .
7 - بيان فرق بين قضيّهء شرطيّهء لزوميّهء و اتّفاقيّه و رفع شبههاى كه نزد جدلىها شايع و رايج است .
8 - بر اين مسأله كه گفته شد كه ممتنع بالذّات قابل تعقّل نيست اشكالى وارد شده و پاسخى از آن داده شده است .
9 - محال است كه ممكن ، مستلزم ممتنع بالذّات باشد همانطور كه ملازمهء بين دو ممتنع بالذّات محال است دليل آن در متن درس ذكر و اشكالى نيز بر آن وارد و از آن نيز پاسخ داده شده است و تفضيل همه مطالب بالا در متن درس بيان گرديده ، مراجعه نمائيد .