درس چهاردهّم ( 14 )
فصل هشتم در بعضى از احكام ممتنع بالذّات
از آنجا كه امتناع بالذّات عبارت از ضرورت عدم به ملاحظهء ذات مفروض شىء مىباشد مقابل وجوب بالذّات است كه عبارت از ضرورت وجود به ملاحظهء ذات شىء است كه عينيّت دارد ، طبعا احكام مقابل احكام وجوب بالذّات نيز براى امتناع بالذّات جارى مىشود .
مرحوم صدر المتألّهين شيرازى ( دربارهء برخى از احكام ممتنع بالذّات و وجوب بالذّات ) مىگويد : « همانطور كه عقل قادر نيست حقيقت واجب بالذّات را تعقّل كند چون او در غايب مجد قرار دارد و عظمت كبريائىاش غير متناهى است « 1 » همينطور قادر نيست ممتنع بالذّات را از اين جهت كه ممتنع بالذّات است تصوّر كند زيرا ممتنع بالذّات در غايب نقص قرار دارد و بطلان محض است و شيئيّتى ندارد ( تا بتواند او را تعقّل كند ) .
همانطور كه محقّق است كه واجب بالذّات محال است واجب بالغير شود ( زيرا در اين صورت واجب بالذّات به غير نياز پيدا مىكند و اين با واجب بالذّات بودن آن تنافى دارد ) همين
هامش
( 1 ) - مراجعه شود به اسفار ج 1 ص 236 - ص 237 و ص 387 . ( شارح )