درس سيزدهّم ( 13 )
فصل ششّم در نياز ممكن به علّت و اينكه علّت نياز به علّت امكان است نه حدوث « 1 »
نياز ممكن به علّت يعنى توقّف ممكن در تلبّساش به وجود يا عدم به امرى خارج از ماهيّت ممكن ، از ضروريّات اوّليّه است ( به نحوى ) كه تصديق و باور به آن به بيش از تصوّر موضوع و محمول نياز ندارد .
پس اگر ماهيّت را به اين نحو تصوّر كنيم كه او ، ممكن است و نسبت او به وجود و عدم مساوى است و باز اگر ماهيّت را چنين تصوّر كنيم كه رجحان يكى از دو جانب ( وجود و عدم ) و تلبّساش به يكى از اين دو متوقف بر امرى است خارج از ماهيّت ، در اين صورت مسلّما در تصديق نياز ماهيّت به علّت ، هيچ درنگى نمىكنيم .
هامش
( 1 ) - منابع : اسفار ج 2 ص 131 - ص 207 - ص 206 و ج 3 ص 253 - الهيّات شفا مقالهء اوّل فصل 6 و مقاله ششم فصل اوّل - شوارق فصل اوّل مسأله 26 و 35 - نجات ص 213 - مباحث مشرقيّه ج 1 ص 134 - ص 485 - ص 494 . ( شارح )