درس نهم ( 9 )
فصل دوّم در انقسام هريك از موادّ سهگانه به ما بالذّات و ما بالغير و ما بالقياس الى الغير جز امكان
« ما بالذّات و ما بالغير و ما بالقياس الى الغير »
هريك از موادّ ( و جهات ) سهگانهء نسبت قضايا ( يعنى وجوب و امكان و امتناع ) به سه قسم : « ما بالذّات » و « ما بالغير » و « ما بالقياس الى الغير » منقسم مىشود « 1 » .
جز امكان كه در آن قسم « امكان بالغير » محال است ( پس جهات سهگانهء وجوب و امكان و امتناع در قضايا با ضرب در سه قسم نامبرده در بالا بحسب احتمال عقلى نه قسم پيدا مىشود ، همهء اين اقسام جز امكان بالغير يعنى هشت قسم از آنها ممكن بوده و عقل وقوع آنها را نيز جايز مىداند ) .
هامش
( 1 ) - منابع : اسفار ج 1 ص 155 - ص 161 - ص 92 - ص 95 - نجاة ص 225 - الهيّات شفا مقالهء اوّل فصل ششّم - شوارق فصل اوّل مسألهء 216 - تلويحات ص 32 - اسفار ج 2 ص 202 - ص 236 - حاشيهء مرحوم استاد بر اسفار ج 1 ص 159 ( شارح ) .