« حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ ذلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
. « 1 »
و همانطور كه از تطبيق اين آيات با يكديگر ملاحظه مىشود ، مشاهده مىگردد كه در سه آيه اول ، پس از بيان محرمات أكل ، بلافاصله جمله استثنا را آورده و موارد استثنا را ذكر كرده است .
و اما در اين آيه با آنكه جمله استثنائيه همان جمله استثنائيه در ساير آيات است ، و قاعدتاً بايد به دنبال جملهء مستثنا منه آورده شود و بلافاصله ذكر گردد ، با جملهء :
« الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ »
بين جملهء مستثنا منه و اين جملهء استثنائيه فاصله افتاده است . و به خوبى روشن است كه اين جمله را كه راجع به ولايت است و داراى آن مفاد عالى و محتواى راقى است ، در اينجا قرار دادهاند تا خلط بحث شود ، و مردم از فكرش بيفتند و به دنبال مفاد و محتوايش نروند ، و چنين توهم كنند كه اين آيهء ولايت كه دلالت بر اكمال دين و اتمام نعمت دارد و به واسطه آن ، ديگر در اسلام كمبودى
هامش
( 1 ) . آيه 3 سورهء مائده : « بر شما حرام شد مردار و خون و گوشت خوك و آن ذبيحهاى را كه به نام غير خدا بكشند ، و همچنين حرام شد هر حيوانى كه به سبب خفه كردن و يا چوب زدن و يا از بلندى انداختن و يا به واسطه شاخ زدن با يكديگر بميرد . و همچنين بازمانده خوراك درندگان حرام شد ، مگر آن كه قبل از مردن ، شما آن بازمانده را تذكيه كنيد و ذبح نماييد ، و ديگر حرام شد آنچه كه براى بتها كشته مىشود و آن حيوانى كه به ازلام ، كه نوعى از قمار است ، قسمت مىكنيد ، كه آن فسق است ، امروز مأيوس شدند كافران از دستبرد به دين شما ، پس از آنها نترسيد و از من بترسيد ! امروز من دين شما را براى شما كامل كردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و راضى شدم كه اسلام دين شما باشد ، پس كسى كه در ضرورت افتد و در مجاعه و گرسنگى ، نه به جهت نزديكى به ارتكاب گناه ، از آن محرمات بخورد پس خداوند آمرزنده و مهربان است . »