است : 1 .
« مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ » *
. « 1 » 2 .
« مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ »
. « 2 » 3 .
« مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ »
. « 3 »
« وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ »
؛ « 4 » 4 .
« مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ »
. « 5 »
اما
« حَمَإٍ مَسْنُونٍ » *
عبارت است از لَجَن متعفن ، چون حَمأ به معناى لَجَن است و مَسْنُون به معناى بدبو و يا به معناى بدطعم است . و در هر حال اصل خلقت انسان از لجن متعفن كه گلى است بدبو و يا بدطعم ، مىباشد .
و اما
« صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ »
صلصال عبارت از گلى است كه خشك شود و تَرَك تَرَك خورد و چون پا روى آن گذارند خِش خِش صدا كند . و فخار هم به معناى كوزهء كوزهگرى است ؛ يعنى انسان را از گِل خشك شدهاى كه ترك خورد و مانند كوزه صدا كند آفريديم .
و شش آيه در قرآن مجيد داريم كه دلالت مىكند بر اينكه اصل آفرينش انسان از خاك است ، و از جملهء آنها اين آيه است :
« وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْواجاً »
. « 6 »
يا اين آيه :
« إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ »
. « 7 »
بارى ، اين آيات مجموعاً مىرساند كه بدون ترديد اصل آفرينش نفس انسانى از
هامش
( 1 ) . ذيل آيهء 26 سورهء حجر : « و به درستى كه ما انسان را از لجن متعفن آفريديم . »
( 2 ) . ذيل آيهء 14 سورهء رحمن : « انسان را از گِل خشك شده و ترك خورده چون گِل كوزهگرى آفريديم . »
( 3 ) . ذيل آيهء 12 سورهء مؤمنون : « و به درستى كه ما انسان را از جوهر و عصارهء گِل آفريديم . »
( 4 ) . ذيل آيهء 7 سورهء سجده : « و خداوند ابتداى آفرينش انسان را از گل قرار داد . »
( 5 ) . ذيل آيهء 8 سورهء سجده : « و سپس نسل و ذريهء آدم را از جوهر و عصارهء آب پست قرار داد . »
( 6 ) . صدر آيهء 11 سورهء فاطر : « و خداوند شما را از خاك آفريد و سپس از نطفه آفريد و سپس شما را جفتهايى قرار داد . »
( 7 ) . صدر آيهء 59 سورهء آل عمران : « به درستى كه مثال عيسى در نزد خداوند مثال آدم است كه او را از خاك آفريد . »