تبيين عرضه شده در اينجا مىتوان مسائل ذيل را حدس زد :
1 ) بطؤ و كندى در حركت همانا به سبب وقوع حركت ديگرى در حركت ، تحقق مىيابد .
2 ) و سرعت و بطؤ در حركات ، بر مدار قلت و كثرت وقوع حركات در حركات ، دور مىزند و غايت سرعت و بطؤ ، يعنى درجهء نهايى هر يك از اين دو كه تندتر و كندتر از آن تصور ندارد ، پيوسته و متصل به قرار و سكون است ، النهايه :
3 ) غايت و نهايى درجهء سرعت ، به سبب پيوستگى و قرب مبدأ حركت ، به منتهى متصور است ، زيرا در چنين صورتى ، مسافت تشكيكى كه موضوع سرعت نسبى است ، منتفى ، و سرعت مفروض ، درجهء نهايى و سرعت علىالاطلاق در مورد مىباشد .
و غايت و نهايى درجهء بطؤ و كندى به سبب پيوستگى و قرب منتهى به مبدأ حركت ، متصور است ؛ چه آنكه در چنين صورتى ، مسافت تشكيكى موضوع بطؤ نسبى ، منتفى ، و بطؤ مفروض ، درجهء نهائى ، و بطؤ علىالاطلاق در مورد خواهد بود ، پس اتصال هر يك از اين دو به قرار و سكون ، متعاكس بوده ، و وجود غايتين براى سرعت و بطؤ بالقوه است ، و دربارهء مسئله سرعت و بطؤ توضيح بيشترى خواهيم داد .
فصل هفتم
از بحثهاى قبلى شناخت كامل حاصل گرديد كه جوهر جهان مادى علىالدوام ، متحرك و گوهر ذاتش در هر آنى ، دگرگون و سيالالوجود است ، و اعراض تابع وجود جواهر و از مراتب وجود موضوعاتند ، و گرنه ، لازم مىآيد ، وجود عرض بلاموضوع كه ممتنع است .
پس ناگزير ، حركت در جوهر ، مستتبع حركت در اعراض ، از سنخ حركت خويش