حالى است كه نيكوكاران در رسيدن به بهشت بر ايشان پيشى گرفتهاند . در اين حال جانشين پيغمبر به گناهكاران مىگويد : به برادران نيكوكار خويش بنگريد كه در رسيدن به بهشت پيشى گرفتهاند . آنگاه گناهكاران بر ايشان سلام كنند همانگونه كه خداى تعالى فرمود :
« سَلامٌ عَلَيْكُمْ » *
. ايشان به بهشت وارد نشدهاند و لكن اميدوارند كه به شفاعت پيغمبر و امام به واردين بپيوندند . اين گروه به اهل دوزخ مىنگرند و مىگويند : خدايا ما را با ستمپيشگان قرار مده . پس از آن اصحاب اعراف كه همان انبيا و خلفاءاند ، رؤساى كفّار و نامداران دوزخى را به عتاب خطاب كنند كه آنچه در دنيا از مال و منال انباشتيد و بر ديگران استكبار نموديد ، اكنون به كار شما نيايد ، به بهشتيان بنگريد ، همان كسانى هستند كه قسم ياد نموديد هرگز رحمت خدا شامل حالشان نمىشود . اعرافيان ( پيامبران و خلفاى آنان ) به همان كسانى كه مورد استضعاف و تحقير رؤساى مستكبر واقع شده بودند ، خطاب كنند كه به بهشت داخل شويد ؛ و اين خطاب اعرافيان از جهت همان امر الهى به ايشان صورت مىگيرد كه : به بهشت درآييد كه هيچگونه خوف بر شما نيست .
« ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ » .
235
مؤلف گويد : خصوصيّات اين حديث را مىتوان از خصوصيات آيات اعراف استفاده نمود . روايات وارده در اين معانى بسيار زياد است كه در كتابهاى تفسيرى و روايى همچون تفسير قمّى و عيّاشى و كافى و بصائر الدرجات و مجمع البيان و احتجاج آمده است .
اشاره به استفادهء موقف اعراف از برهان
نكتهء ديگر اينكه : از برهانى كه سابقاً ذكر كرديم وجود چنين موقفى كه در روايت آمده قابل پيشبينى بود ، يعنى مقامى كه مقام هر دو گروه بهشتيان و دوزخيان از آن منشعب مىگردد و ضعيفان و متوسطان نيز به ايشان ملحق مىشوند . 236 از اينجا