و
« قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ * قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَسْئَلِ الْعادِّينَ * قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
« 1 » و
« إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ »
« 2 » - تا آنجا كه -
« بَيْنَهُما حِجابٌ »
. بنابراين اينان « اهل زمينند » اگرچه كه به برزخ وارد شده باشند . 119
و اما مراد از «
مَنْ فِي السَّماواتِ » *
ملائكه و ارواح سعداست ، چه آنكه خداوند مىفرمايد :
« وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ »
« 3 » و
« لَكُمْ مِيعادُ يَوْمٍ »
« 4 » و « وعد الله الذين آمنوا و عملوا الصالحات » « 5 » 120 و
« وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ »
و
« إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ »
و
« يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا »
و
« تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ »
« 6 » و ديگر آيات .
بنابراين آياتى كه دال بر وقوع صيحه بر اهل زمين و فنا و نابودى آن است ، همگى حمل بر درهم پيچيده شدن نشئهء دنيا و نابودى آن و اهلش مىشود ، همانند اين سخن خدا :
« ما يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ * فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا
هامش
( 1 ) . مؤمنون ، آيههاى 112 - 114 ؛ آنگاه خدا به كافران گويد كه مىدانيد شما چند سال در زمين درنگ كرديد ؟ آنهاپاسخ دهند كه تمام زيست ما يك روز بود يا يك جزء از روز [ اگر ما خطا گوييم ] از فرشتگانى كه حساب عمر خلق دانند بازپرس . خدا فرمايد شما اگر [ از حال زندگانى خود آگاه بوديد ] مىدانستيد كه مدّت درنگتان در دنيا [ با آنكه چند سال بود ] باز بسيار اندك بود
( 2 ) . اعراف ، آيه 40 ؛ همانا آنان كه آيات خدا را تكذيب كنند و از كبر و نخوت سر به آن فرود نيارند هرگز درهاىآسمان براى آنان باز نشود و به بهشت درنيايند تا آنكه شتر در چشمهء سوزن درآيد [ يعنى محال است ] اينگونه گناهكاران را مجازات سخت كنيم
( 3 ) . ذاريات ، آيه 22 ؛ روزى شما با همهء وعدهها كه به شما دادهاند در آسمان و به امر خدا مقرّر است
( 4 ) . سبأ ، آيه 30 ؛ و شما را ديدار آن روز فرا رسد
( 5 ) . آيه به اين صورت نيست به تعليقه مراجعه شود
( 6 ) . معارج ، آيه 4 ؛ ملائكه و روح به سوى او بالا مىروند