عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ »
« 1 » اى مردم شما را از نر و ماده آفريديم و شما را طايفهها و قبيلهها قرارداديم تا همديگر را بشناسيد ، همانا گرامىترين شما پيش خداوند ، پرهيزكارترين شماست .
پيغمبر اكرم فرمود : « نزد من عمل بياوريد ، نسب نياوريد ، زيرا گرامىترين شما پرهيزكارترين شما مىباشد . » « 2 » و فرمود : « مردم در اسلام مساوى هستند . مردم به همديگر نزديكاند . همه از آدم و حوا هستند . هيچ عربى بر عجمى و هيچى عجمى بر عربى ، برترى ندارد مگر با پرهيزكارى » « 3 » .
و فرمود : « خدا تكبّر زمان جاهليت و تفاخر بر پدرها را برداشت . همه از آدم و آدم از خاك است و گرامىترين شما پيش خداوند ، پرهيزكارترين شماست . و عربى بر عجمى برترى ندارد مگر به تقوا . « 4 »
اينها نمونههايى از گفتارهاى خدا و رسول است كه پيغمبر اكرم عملًا نيز اين مسائل را تثبيت نمود . « سلمان فارسى » و « بلال حبشى » و « عمار » غلامى از بنى مَخزوم ، از ياران نزديك وى بودند . « زينب بنت حجش » را به برده آزاد شده « زيدبن حارثه » داد . اين عمل پيغمبر صلى الله عليه و آله بود در احكام اسلامى و در اجراى آن ميان افراد ، هيچ گونه فرقى نبود ( نادار و دارا ، عرب و عجم ) و مردم به تدريج به يك نوع مساوات و عدم تفاخر خوگرفته بودند . . . افتخارات جاهليت جاى خود را به فضايل اخلاقى و معنويات داد . خلاصه هر اندازه توسعه ممالك اسلامى بيشتر مىشد فرهنگ اسلامى و تربيت اسلامى نيز به همان نسبت ، پيش مىرفت .
هامش
( 1 ) . حجرات ، آيه 13
( 2 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابىالحديد ، ج 4 ، ص 283 و 212 و ج 2 ، ص 563 ؛ عقدالفريد ، ج 1 ، ص 206 و تاريخيعقوبى ، ج 2 ، ص 91 با اندك اختلاف .
( 3 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 91
( 4 ) . احكام القرآن ، تأليف جصاص ، ج 3 ، ص 503 ؛ شرح نهج البلاغه ابنابى الحديد ، ج 1 ، ص 41 ؛ و تبيين جاحظ ، ج 2 ، ص 24 ؛ عقدالفريد و اعيان الشيعه در خطبه حجةالوداع . قسمتى از اين اخبار را « علامه امينى » هم در الغدير ، ج 6 ، ص 188 نقل نموده است