است كه بنده با اخلاص بگويد ) .
شيخ صدوق رحمه الله در من لا يحضرهالفقيه « 1 » و عللالشرائع « 2 » و مجالس از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه :
إِنَّهُ سُئِلَ : لَمَ سُمِّيَتِ الْكَعْبَةُ كَعَبَةً ؟ قالَ : لأَنَّها مُرَبَّعَةٌ . فَقيلَ : وَ لِمَ صارَتْ مُرَبَّعَةً ؟
قالَ : لِأَنَّها بِحِذاءِ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَ هُوَ مُرَبَّعٌ . فَقيلَ لَهُ : وَ لِمَ صارَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ مُرَبَّعاً ؟ قالَ : لِأَنَّهُ بِحِذاءِ الْعَرْشِ وَ هُوَ مُرَبَّعُ . فَقيلَ لَهُ : وَ لِمَ صارَ الْعَرْشُ مُرَبَّعاً ؟
قالَ : لَأَنَّ الْكِلِماتِ الَّتي بُنِيَ عَلَيْها الإِسْلامُ أَرْبَعٌ وَ هِي : سُبْحانَ اللَّهِ ، وَالْحَمْدُللَّهِ ، وَ لا إِلهَ إِلّا اللَّهُ ، وَ اللَّهُ أَكْبَرُ ؛
از امام صادق عليه السلام سؤال شد : چرا كعبه را كعبه ناميدند ؟ امام عليه السلام فرمود : زيرا چهار گوشه است : آنگاه سؤال شد : چرا چهار گوشه است ؟ فرمود : زيرا در برابر « بيت معمور » است . به امام عرض شد : از چه رو « بيت المعمور » چهار گوشه است ؟ فرمود : چون در برابر عرش است و عرش چهار گوشه دارد . آنگاه سؤال شد : چرا عرش چهار گوشه دارد ؟ امام عليه السلام فرمود : چون كلماتى كه اسلام بر آنها بنا شده است ، چهار كلمه است : « سبحان اللَّه ، والحمدللَّه ، ولا إله إلّااللَّه ، و اللَّه أكبر » .
كلمهء نخستين ، همانطور كه ملاحظه مىكنيد ، متضمن مرحله « تنزيه » و دومين كلمه ، حاوى مرحله « تشبيه » و كلمه سوم ، ناظر به مرحله « توحيد » و چهارمين كلمه ، بيانگر « توحيد اعظم » است ؛ و از امام صادق عليه السلام نقل است « 3 » كه معناى « اللَّه اكبر » آن است كه : خداوند بزرگتر از آن است كه در وصف آيد .
شيخ صدوق در عللالشرائع از محمدبن سنان از امام رضا عليه السلام روايت مىكند كه :
عِلَّةُ الطَّوافِ بِالْبَيْتِ أَنَّ اللَّهُ - تَبارَكَ وَ تَعالى - قالَ لِلْمَلائِكَةِ :
« إِنِّي جاعِلٌ فِي
هامش
( 1 ) . الفقيه ، ج 2 ، باب علل الحج ، ص 190 ، ح 2
( 2 ) . علل الشرائع ، ج 2 ، باب 138 ، ص 398 ، ح 2
( 3 ) . معانى الاخبار ، باب 11 ، ص 11 ح 1 - 2