مىبيند و نمىشناسد ؛ و روايتى كه در عللالشرائع از ابىحمزه ثمالى نقل شده است ، نيز برآن دلالت دارد :
قالَ : قُلْتُ لِعَلِيِّبْنِ الْحُسَيْنِ عليهما السلام لأَيِّ عِلَّةٍ حَجَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ - الْخَلْقَ عَنْ نَفْسِهِ ؟
قالَ : لِأنَّ اللَّهَ - تَبارَكَ وَ تَعالى - بَناهُمْ بُنْيَةً عَلَى الْجَهْلِ ؛ « 1 »
ابوحمزه ثمالى مىگويد : به امام سجاد عرض كردم : چرا خداوند خلق را از خودش پوشانيد ؟ فرمود : از آن روى كه خداوند تبارك و تعالى پايه آنها را برنادانى بنا نهاد .
اين حديث علاوه بر مطلب گذشته ، بيانگر آن است كه اين نادانى ذاتى است ، يعنى علم تنها لِله و باللَّه مىباشد ، ( دقت شود ) . چنانكه آيه :
« وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ »
« 2 » ( و به هيچ مرتبه از علم او احاطه ندارند مگر به آنچه او خواهد ) ، به آن اشارت دارد .
احاديث فراوانى نيز مضمونى نزديك با آنچه گذشت دارند ؛ مانند حديثى كه در توحيد از يعقوب بن جعفر جعفرى نقل شده است كه امام كاظم عليه السلام فرمود :
لَيْسَ بِيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ حِجابٌ غَيْرُ خَلْقِهِ ، احْتَجَبَ بِغَيْرِ حِجابٍ مَحْجُوبٍ ، وَاسْتَتَر بِغَيْرِ سِتْرٍ مَسْتُورٍ ، لا إِلهَ إِلّا هُوَ الْكَبيرُ الْمُتَعالُ ؛ « 3 »
در ميان او وخلقش به جز خلقش پردهاى نيست ، بىهيچ حجاب وپرده پوشانندهاى پنهان شد ، معبودى جز او نيست كه بزرگ و برتر است .
شبيه اين حديث از رسول گرامى صلى الله عليه و آله و سلم و على عليه السلام و امام رضا عليه السلام نقل شده است .
ذات اشياء در عين حال كه حجاب است ، حجاب نيست
و از اينجا بهدست مىآيد كه همان ذات اشياء با وجودهاى به عاريت گرفته خود ،
هامش
( 1 ) . عللالشرائع ، باب 98 ، ص 119 ، ح 2
( 2 ) . بقره ، آيه 255
( 3 ) . توحيد ، باب 28 ، ص 179 ، ح 12 ؛ بحارالانوار ، ج 3 ، ص 327