سِنْخِهِ وَ جَوْهَرِهِ وَأَصْلِهِ ؛ « 1 »
اى ابراهيم ! به من بگو هنگامى كه خورشيد طلوع مىكند و نورش در شهرها آشكار مىگردد . آيا آن شعاع نور از خورشيد جداست ؟ گفتم : در حال طلوع ، جداست .
فرمود : مگر نه آن است كه هنگام پنهان شدن خورشيد ، آن شعاع نور به كره خورشيد متّصل مىگردد تا به سوى آن باز گردد ؟ گفتم : آرى . فرمود : اينچنين هر چيزى به ريشه و گوهر و بن خويش بازگردد .
اين مضمون ، درقالب تمثيل به طور مكرّر در روايات طينت آمده است و درآن ، معانى لطيفى نهفته است .
2 . دركتاب امالى و تفسير قمى [ از امام باقر عليه السلام ] روايت شده است كه آن حضرت فرمود :
خَلَقَهُمْ حينَ خَلَقَهُمْ مُؤْمِناً وَ كافِراً ، وَشَقِيّاً وَسَعيداً ، وَ كَذلِكَ يَعُودُونَ يَوْمَ الْقِيامَةِ مُهْتَدياً وَ ضالًاّ . . .
« كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ »
؛ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ شَقِيّاً يَوْمَ خَلَقَهُ كَذلِكَ يَعُودُ إِلَيْهِ شَقِيّاً ، وَمَنْ خَلَقَهُ سَعيداً يَوْمَ خَلَقَهُ كَذلِكَ يَعُودُ إِلَيْهِ سَعيداً ؛ قالَ رَسُولُاللَّهِ صلى الله عليه و آله و سلم : الشَّقِيُّ مَنْ شَقِىَ في بَطْنِ أُمِّهِ ، وَالسَّعيدُ مَنْ سَعِدَ في بَطْنِ أُمِّهِ ؛ « 2 »
آنگاه كه آنان را خلق كرد ، برخى را مؤمن و برخى را كافر ، و گروهى را اهل شقاوت و گروهى را اهل سعادت آفريد ؛ و همچنين در روز قيامت در حالى كه برخى بر هدايت و برخى بر ضلالتند ، بازگردند . . . بدانسان كه در آغاز آفريدتان ، برمىگرديد ؛ و آن كس را كه خداوند در روز خلقتش شقى آفريد ، شقاوتمندانه سوى او بازمىگردد ؛ آن كس راكه خداوند درروز خلقتش سعيد آفريد ، سعادتمندانه سوى او باز مىگردد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : بدبخت كسى است كه درشكم مادرش ، نگونبخت باشد ، و نيكبخت كسى است كه درشكم مادرش ، نكوبخت باشد .
هامش
( 1 ) . علل الشرائع ، ج 2 باب 609 ، ص 373 ، ح 81
( 2 ) . تفسير على بن ابراهيم قمى ، ج 1 ، ص 226 ، ذيل آيهء 29 از اعراف ؛ امالى ، مجلس 74 ، ص 395 ، ح 1