بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
[ كيفيّت نزول وحى بر رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم ]
تلميذ : راجع به كيفيّت نزول وحى برسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم است .
آيا در هنگام وحى آيات قرآنيّه بر رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم و نزول آيات و اوامر و نواهى الهيّه ، هميشه حال پيغمبر تغيير مىكرده ؛ و از حال عادى خارج مىشدهاند ؛ و يا آنكه در بعضى از اوقات حال رسول خدا تغيير مىكرده است ؟ چون در اثر وارد است كه در حال وحى رنگ پيغمبر زرد و يا سفيد مىشد ؛ و بدن آن حضرت سنگين مىشد ؛ و مانند شخص بىهوش و بىحال درمىآمدند .
و آيات الهيّهاى را كه نازل مىشده است ؛ آيا در حال افاقه براى مردم و براى كتّاب وحى مىخواندهاند ؛ يا در همان حالت غير عادى ؟ و آيا كتّاب وحى پيوسته ملازم آن حضرت بودهاند و فورا وحى را مىنوشتهاند يا بعدا ؟
و آيا نزول وحى بتوسّط جبرائيل بوده ؛ و يا خود حضرت حقّ بدون واسطه و حجاب بر آن حضرت تجلّى مىنموده است ؟
علّامه : نمىتوان گفت كه پيوسته حال رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم در وقت نزول وحى تغيير مىكرده است ؛ يعنى دليل نداريم ؛ از كجا مىتوان گفت ؟ در مورد رسول الله گاهى اتّفاق مىافتاد در وقت نزول وحى ، حال ايشان بهم مىخورد ؛ و مثل آدم مقضىّ عليه ( مثل شخص متوفّى ) همينطور مىافتادند و بعدا افاقه حاصل مىشد .
امّا اينكه آيات را در همان حال غير عادى مىخواندهاند يا پس از افاقه ، خيلى روشن نيست .
مثل اينكه از بعضى از روايات استفاده مىشود كه در حال افاقه هم خوانده مىشد ؛ كه چون حضرتش از عالم فناء بقاء حاصل كرد سؤال مىفرمود : كه چطور خوانديد ؟ اين دليليست بر آنكه در حال فنا و گرفتگى هم مىخواندهاند ؛ و بعد كه حال عوض مىشد ؛ و حال عادى دست مىداد نيز خوانده مىشده است .
يك روايت داريم كه از حضرت صادق عليه السّلام سؤال مىكنند : يا ابن رسول الله !