امام تجويز نموده ، و باقى علما به اذن امام گفتهاند ، و شيخ در تبيان « 1 » قول سيّد را اختيار نموده ، چنانچه در تحرير ذكر اين معنى شده .
و آيا واجب است امر معروف و نهى از منكر سمعا يا عقلا ، اختلاف شده در اين ؛ پس رفتهاند قومى كه اين هر دو واجب است سمعا از جهت قرآن و حديث و اجماع . و جمعى رفتهاند به وجوب [ ب - 355 ] اين هر دو عقلا .
و مصنّف - رحمه اللّه - منع وجوب عقلى آن نموده از جهت آن كه اگر عقلى بود پس بر هر كه ذى عقل واجب بود اين امر و نهى به اين انحاء ثلاثه و بر خداى - تعالى - نيز واجب بود به سبب علم ، پس البتّه خداى - تعالى - حمل مكلّفين را بر معروف و منع منكرين را از منكر مىنمود ، و آنچه ثمرهء امر به معروف و نهى از منكر بود محقّق مىشد با وجود آن كه نيست تحقّقش ، پس واجب عقلى نيست ؛ و الّا خداى - تعالى - مخلّ در امر به واجب و تارك آن مىشود ، و اين از حكمت الهى محال است .
و دليل سمعى آن قول خداى - تعالى - است :
( وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ )
« 2 » كه امر به اصلاح و ازاله منكر شده كه بغى است ، و ظاهر امر وجوب است ، و هرگاه امر در اينجا كه اصلاح بينهما است شده / * الف / 266 / در باقى بلا فصل به اجماع ثابت است .
و در شرح حاج محمود بيان اجماع شده و نيز قول خداى - تعالى
هامش
( 1 ) . التبيان ج 2 / 549 ، 566 ذيل آل عمران / 104 ، 114
( 2 ) . حجرات / 9